Արեւմտեան Հայաստանի Վաղարշաւան քաղաքը կը գտնուէր Արաքսի եւ անոր ձախակողմեան վտակ Մուրցի գետախառնուրդին մօտակայքը, այժմեան Քէոփրիքէօյ գիւղին տեղը, ջրառատ ու գեղատեսիլ վայրի մէջ։ Թուրքերն Արեւմտեան Հայաստանի հնագոյն  քանի մը բերդերու նման (Վանի բերդ, Ալաշկերտի բերդ եւ այլն) Վաղարշաւանը նոյնպէս կը կոչեն Թոփրախկալա («հողէ բերդ»)։ Վարչական առումով կը մտնէր Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Բասէն գաւառին մէջ։

Վաղարշաւանը մարդաշատ քաղաք չէ եղած։ Արշակունիներու թագաւորութեան ժամանակներուն հիմնադրուած այդ քաղաքը երկար ժամանակ կը յիշատակուի իբրեւ սովորական աւան։

Վաղարշաւանի ծաղկուն շրջանը Բագրատունիներու թագաւորութեան ժամանակներն էին։ Գտնուելով Արեւելքն Արեւմուտքին հետ միացնող Հայաստանի հիւսիսային քարաւանային մեծ ճանապարհին վրայ՝ Վաղարշաւանը 10-11րդ  դարերուն դարձած էր տնտեսական կեանքի աշխոյժ կեդրոն։ 11րդ դարուն՝ 1048 — 49թթ. սելճուկ թուրքերն իրենց աւարառուական առաջին արշաւանքներու ժամանակ, ի թիւս Հայաստանի միւս բազմաթիւ բնակավայրերու եւ գաւառներու, գրաւած եւ աւերած են նաեւ Վաղարշաւանը։  Անկէ ետք Վաղարշաւանն առանձին զարգացում չ’ունենար, իսկ թրքական տիրապետութեան մռայլ ժամանակներուն յետադիմելով՝ վերածուած է անշուք գիւղի՝ Քէոփրիքէօյ անունով։

Վաղեմի Վաղարշաւանի յուշարձաններու պսակը կը կազմէ Հովիւի կամուրջը, որ կը գտնուի Արաքսի վրայ։ Հաւանաբար կառուցուած է 4րդ դարուն եւ կանգուն ու բանուկ է մինչեւ օրս։ Քարակերտ է, ունի 7 կամար եւ կը համարուի Արաքսի պատմական ամէնէն կարեւոր կամուրջներէն մէկը։