Արեւմտեան Հայաստանի Խարբերդ բնակավայրը կը յիշատակուի նաեւ Քարբերդ, Քարփութ անուններով։  Խարբերդը Տարբեր ժամանակներու կը յիշատակուի իբրեւ ամրոց, բերդաքաղաք, քաղաք։ Կը գտնուի Արածանիի ստորին հոսանքի ձախ կողմը, Մալաթիայէն մօտ 70 քմ հիւսիս-արեւելք։ Հին ժամանակ Խարբերդը կը մտնէր Մեծ Հայքի Անձիտ գաւառին մէջ։ Նոր ժամանակներուն համանուն նահանգի եւ գաւառի կեդրոնն է։ 

Խարբերդի բնակչութեան թիւին վերաբերեալ ստոյգ տուեալներ չկան։ Այդ է պատճառը, որ տարբեր հեղինակներու մօտ անոր ընդհանուր բնակչութեան եւ հայերու քանակին վերաբերեալ տրուած են հակասական թիւեր։

1895թ. թուրքերը կողոպտած ու աւերած են Խարբերդի հայկական թաղերը, քանդած այստեղի երկու եկեղեցիները, ուսումնարանները, կոտորած ա’ւելի քան 700 անձ, որոնց թուին էին տանջամահ եղած շարք մը հոգեւորականներ, բռնութեամբ իսլամացուած աւելի քան 1000 հայ (200 տուն):

Խարբերդի հայերու գաղթը դէպի Կովկաս մասնակիօրէն սկսած էր տակաւին 19րդ դարու 50-ական թուականներէն։ Սակայն զանգուածային արտագաղթն ու բռնի տեղահանութիւնը տեղի ունեցած է 1915թ. մեծ եղեռնի օրերուն։ Քաղաքին մէջ մնացած էր միայն 2000 հայ բնակիչ, իսկ քսաներորդ դարու 60–ական թուականներուն՝ 1000 հայ։