Արեւմտեան Հայաստանի Ակն քաղաքը կը յիշատակուի նաեւ Ակին տարբերակով։ Թուրքերն աղաւաղելով կոչած են Էկին, իսկ այժմ՝ վերանուանած Քեմալիէ։ 

Ակնը կը գտնուի Արեւմտեան Եփրատի ափին, Տաւրոսեան եւ Անտիտաւրոսեան լեռնաշղթաներուն միջեւ, Երզնկայէն Խարբերդ տանող ճանապարհին։ Բարձրութիւնը ծովի մակարդակէն աւելի քան 1000մ է։ Բարը, գետի ափին, յաջողութեամբ կ’աճի խաղողը։ Քաղաքն ունի յորդառատ բազմաթիւ աղբիւրներ եւ մաքուր օդ։ Քաղաքին մէջ  քարաժայռի մը տակէն կը բխի սառնորակ, բարեհամ աղբիւր, որ յայտնի է Ակն կամ Ակնծով անունով։ Գետակ կազմող այդ աղբիւրը միանալով Խնկաձոր կոչուած առուին՝ կը թափի Եփրատը։ Քաղաքի թաղերուն միջեւ եւ շրջակայքը կը տարածուին բազմաթիւ այգիներ ու պարտեզներ, որոնք առանձին հմայք մը կը հաղորդեն Ակնին: Քաղաքի շրջակայքը կան պղինձի հանքեր, որոնք մշակուած են հին ժամանակներէ։

Ակնի եկեղեցական թեմն ունեցած է յայտնի առաջնորդներ, որոնցմէ նշանաւոր է Գարեգին Սրուանձտեանց։

19րդ դարու սկիզբը քաղաքն ունեցած է շուրջ 10,000 բնակիչ, որմէ մօտ 5500-ը՝ հայեր,     19րդ դարու վերջերը անոր բնակչութիւնը կը հասնէր 20 հազարի, որուն կէսը հայեր էին: 

1896թ. Փետրուարի 3–ին թուրք հրոսակները կը յարձակին Ակն քաղաքի, իսկ քիւրտերը՝ անոր շրջակայքի հայկական գիւղերուն վրայ՝ կոտորելով բնակիչներն ու կողոպտելով եւ հրդեհելով տուները։ Արեւմտեան Հայաստանի միւս տասնեակ քաղաքներուն եւ հարիւրաւոր գիւղերուն հետ միասին Ակնը նոյնպէս կ’ենթարկուի 1915 թուականի մեծ աղէտին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմէն ետք 400-ի հասնող տարագրուած ակնեցի հայեր կրկին կը վերահաստատուին իրենց հայրենի քաղաքը, սակայն թրքական նոր բռնութիւններուն հետեւանքով անոնց զգալի մասը կը լքէ Ակնը եւ կը դիմէ արտագաղթի։