Անկախութեան օր

1920թ. այս օրը Ազգերու լիկան՝ Անտանտայի Դաշնակից պետութիւններու Բարձրագոյն խորհուրդը, Մեծ Բրիտանիոյ, Ֆրանսայի, Ճափոնի եւ Իտալիոյ առաջնորդութեամբ, Փարիզի վեհաժողովին պաշտօնապէս ճանչցաւ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութիւնը։ Այդ պահուն նորանկախ Հայաստանի կազմին մէջ ներառուած էին Կարսը, Սարիղամիշը, Արտահանը, Անին, Իկտիրը եւ այլ խոշոր քաղաքներ մինչեւ Կիլիկիա։։

 Մէկ դար շարունակ այս կարեւոր փաստը, մեր պատմութեան բազմաթիւ այլ փառաւոր էջերու շարքին, կը թաքցուէր հանրութենէն կամ կը կեղծուէր օտար զաւթիչներու կողմէ։ Հարցն այն է, որ 1990թ․ ընդունուած ՀՀ Անկախութեան Հռչակագիրն, ինչպէս եւ 1991թ․ Սահմանադրութեան առ այսօր գործող ձեւակերպմամբ՝ Հայաստանը ոչ թէ 1918թ․ Կովկասեան Հայկական Հանրապետութիւն, այլ Խորհրդային Հայաստանի իրաւայաջորդն է՝ պարզապէս վերանուանուելով Խորհրդային Հայաստանէ Հայաստանի Հանրապետութիւն։

Մինչդեռ Թրքա-Հայաստանի հայերու ինքնորոշման  (Արեւմտեան Հայաստան) իրաւունքները մինչեւ անոնց անկախութիւնը ճանչցուած են 1917 թուականի Դեկտեմբերի 29-ին Ռուսիոյ հրամանագիրով։ Հրամանագիր, որ ներկայիս ներառուած է 1918 թուականի Ռուսիոյ առաջին սահմանադրութեան մէջ (գլուխ 3, յօդուած 6):

Այժմ Արեւմտեան Հայաստանն է, որ միջազգային հանրութեան առջեւ կը ներկայանայ որպէս Հայաստանի առաջին Հանարապետութեան եւ Թրքա-Հայաստանի շարունակական պետութիւն, այսպիսով Միջազգային իրաւունքով հաստատուած պահանջատիրութիւնը՝ տարածքային խնդիրները տեղափոխելով ռազմաքաղաքական հակամարտութեան դաշտէն դէպի իրաւական ոլորտ եւ կը նպաստէ հարցին խաղաղ լուծման։ Ի պատասխան բազմաթիւ յայտարարութիւններու՝ ԱՀՀ նախագահ Արմենակ Աբրահամեան առանց վարանելու կը յիշեցնէ, որ Ֆրանսա արդէն ճանչցած է Հայաստանի անկախութիւնը հայերու դէմ իրագործուած Ցեղասպանութենէն ետք, 19 Յունուարի 1920թ-ին Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին՝ ներառեալ Արցախը մինչեւ Կիլիկիա, 1920 թուականի Ապրիլին՝ Սան Ռեմոյի մէջ կայացած համաժողովի ժամանակ,  այնուհետեւ 1920թ. Մայիսի 11-ին։

Leave a Reply