Մոսկուայի դատարանին մէջ տեղի ունեցած է «1921թ․ Մարտի 16-ի Մոսկուայի ռուս-թրքական «բարեկամութեան եւ եղբայրութեան մասին» պայմանագիրի օրինականութեան, վաւերականութեան եւ իրաւազօրութեան հարցերով հայցադիմումի հերթական նիստը: Այս մէկ տարի առաջ սկսած դատի երկրորդ հանգրուանն է։ Հայցադիմումը պատրաստած է ռուսաբնակ հայ փաստաբան, հայ-ռուսական իրաւաբաններու «ԱրմՌոսս» միութեան նախագահ Ռուբէն Կիրակոսեան։ Կիրակոսեան նշած է, որ արդէն հարիւր տարիէ աւելի ճիշդ այդ պայմանագիրներն են Հարաւային Կովկասի տարածաշրջանին մէջ սահմաններու ընթացիկ ձեւակերպման իրաւական հիմքը: Մնացեալ փաստաթուղթերը, որ յետոյ ստորագրուած են, միայն հաստատած են այն իրաւական գործօնը, որ այդ պայմանագիրներով սահմանուած է: 

«Խորհրդային Միութիւնը ժամանակ առ ժամանակ Թուրքիոյ Հանրապետութեան հետ ստորագրած է արձանագրութիւններ, որոնք հաստատած են ընթացիկ սահմանները, բայց 1991-էն Խորհրդային Միութիւնը դադրած է գոյութիւն ունենալ: Հետեւաբար, Թուրքիոյ հետ սահմաններ չկան: 

Այսինքն՝ կարելի չէ ըսել, որ կայ պայմանագիր, որ կը կարգաւորէ այս երկու պետութիւններու յարաբերութիւնները: Աւելին՝ դադրած են գոյութիւն ունենալ նաեւ այդ պայմանագիրը ստորագրող կողմերը, այսօր չկան Խորհրդային Հայաստանի Հանրապետութիւնը, Խորհրդային Վրաստանի Հանրապետութիւնը եւ Խորհրդային Ատրպէյճանի Հանրապետութիւնը: Նաեւ չկայ Թուրքիոյ Բարձր ժողովը, ոչ ալ կայ Խորհրդային Միութիւնը: Այսինքն՝ չկայ որեւէ կողմ, որ ստորագրած է այդ պայմանագիրները»,- նշած է Կիրակոսեան՝ աւելցնելով, որ Մոսկուայի եւ Կարսի պայմանագիրները յօրինուածք են։

Փաստաբանը նշած է, որ այս ալ գլխաւոր պատճառն է, թէ ինչու Թուրքիա եւ Ատրպէյճան կը շտապեն սահմանազատման աշխատանքներ իրականացնել։ Տարածաշրջանի սահմաններու իրաւական լուծումը, Կիրակոսեանի խօսքով, կ’առաջարկէ միայն Ուուտրօ Ուիլսընի իրաւարար վճիռը, բայց նոյնիսկ Հայաստան այս վճիռին չ’անդրադառնար, մինչդեռ ճիշդ այս վճիռով կ’որոշուին սահմանները։ «Դատական որոշումը դեռ չկայ, գրաւոր պիտի ներկայացնեն, յետոյ պարզ պիտի դառնան քայլերը»,- յայտնած է ան։

Leave a Reply