Շահումեան շրջանը Արցախի Հանրապետութեան վարչատարածքային միաւորը կը կազմէ, որ կ’ընդգրկէ երկրի հիւսիսային եւ հիւսիս-արեւմտեան մասը։ Շրջանի վարչական կեդրոնը Քարվաճառ քաղաքն է։

Շահումեան շրջանն ունի բազմադարեայ պատմութիւն եւ հարուստ է պատմամշակութային բազմաթիւ ու բազմատեսակ յուշարձաններով։ Այն բնակեցուած եղած է տակաւին վաղնջական ժամանակներէ, որուն մասին կը վկայեն տարածքին մէջ յայտնաբերուած հնագոյն յուշարձանները։

Շրջանի Կիւլիստան գիւղին մօտ կը գտնուի Ս. Ամենափրկիչ (Նապատ) վանքը, գիւղէն 3քմ հեռու՝ Կիւլիստանի կիսաւեր բերդը (18րդ դար), որ եղած է Կիւլիստանի մելիքներու նստավայրը, պահպանուած էին դղեակներու, բնակելի շէնքերու եւ եկեղեցւոյ աւերակներ։

Շահումեան քաղաքին մէջ կը գտնուէր Ս. Աստուածածին եկեղեցին (17րդ դար), քաղաքէն հարաւ՝ Երեք Մանկունք կիսաւեր վանքը (17րդ դար), Պուզլուխի մէջ՝ եկեղեցի (8րդ դար), մօտակայքը՝ Ս. Մինաս ուխտատեղին, Հայ Պարիսի մէջ՝ աւերակ եկեղեցի եւ Նահատակ մատուռը, Վերինշէնի մէջ՝ եկեղեցի (8րդ դար) եւ այլն:

Շրջանի հիւսիս-արեւելեան մասը 1992 թուականէն կը գտնուի Պաքուի  զինուած ուժերու վերահսկողութեան ներքոյ: Տեղի հայ բնակչութիւնը (շուրջ 20.000) տարհանուած է: Իսկ հարաւ-արեւմտեան (քարվաճառեան) հատուածը՝ ստորագրուած եռակողմ համաձայնագիրով Երեւանի կառավարութեան կողմէ, Պաքուի իշխանութեան զինուած ուժերուն յանձնուած է 2020 թուականի Նոյեմբերի 25-ին: