ՖԻԳԱՐՈ – Աւելի քան 40 հեղինակներ կը խնդրեն Էմանուել Մակրոնին՝ օգնելու Արցախի հայութեանը, որոնք մեծ սպառնալիքի տակ կը գտնուին Էրդողանի աջակցութեամբ Բաքուի ռազմական հարձակումներու հետեւանքով: Ցնցուած եւ վրդովված պրոֆեսորի սարսափելի սպանութիւնէն, այնուհետեւ Նիցցայի եկեղեցւոյ մէջ կատարուածներէն, ֆրանսիացիները  կը զարմանան այս բարբարոսութեան աղբիւրներու վրայ եւ կը մտածեն անոնց վերջ տալու միջոցներու մասին։ Մէկ այլ բարբարոսութիւն տեղի կունենայ մեր երկրէն 3500 կիլոմետր հեռաւորութեան վրայ։ Արցախի մէջ որեւէ մէկը նոյնպէս կը գլխատուի: Վերջին մէկ ամսուայ ընթացքին հայերն այնտեղ անհավասար եւ յուսահատ պայքար կը մղեն թուրք-ատրպէյճանական կոալիցիայի դէմ, որուն կաջակցին հարիւրաւոր ջիհադական վարձկաններ: Հարցը չի վերաբերուիր տարածքային վէճի, այդ կը վերաբերուի բոլորիս: Հայերը կը պայքարին նոյն թշնամու դէմ:

Հինգերորդ դարին, որպէս առաջին քրիստոնեայ ազգ, որպէս Քրիստոսի գերեզմանի պահապան, հայերը Երուսաղեմի  մէջ ստացան թաղամաս իրենց համար։

Կըսեն, որ հայոց լեզուն ներառում է բոլոր յայտնի հնչիւնները, այդ իսկ պատճառով հայերը օժտուած են երաժշտական հատուկ տաղանդով։ Ա՞րդեօք կանխորոշումն է, թ՞է անոնց պատմութիւնը, որը թոյլ կուտայ անոնց խօսիլ այլ ժողովուրդներու հետ։

Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը կը նշանակէ, որ այն գտնուած է իրար յաջորդող գերիշխանութիւններու եւ ազդեցութիւններու տակ. Հոյներ, հռոմեացիներ, պարթեւներ, պարսիկներ, մոնղոլներ XI դարին անոր բռնակցումը բիւզանդացիներուն, ապա թուրքերու կողմէ նվաճումը կրճատում են անոր բնակչութեան մէկ մասը: Որտեղ ալ անոնք լինեն, սերունդ առ սերունդ, հայերը ինտեգրուեր են տարբեր ազգերու մէջ՝ առանց մոռնալու իրենց արմատներու եւ երկրի մասին:

Նոյնիսկ տասնչորսերորդ դարէն ի վեր ազգային պետութիւնէն զրկուած ՝ հայերը, որոնք կը գտնուէին դէպի Ասիա խաչմերուկին, պատմութեան մէջ միշտ խաղացեր են միջնորդի դեր Արեւմուտքի եւ Արևելքի միջեւ:

 

Անոնք գիտեն, թէ ինչպէս խաղաղ ապրել կաթոլիկ կամ ուղղափառ քրիստոնեաներու, շիա կամ սուննի մահմեդականներու, հրեաներու, հինդուներու հետ… Անոնց մեծ մասն կապրէ Մոսկոուայի, Լոս Անջելեսի, Թեհրանի, Մարսելի, Փարիզի, Պեյրութի, Բուենոս Այրեսի, Վարշավայի,  Մոնրեալի մէջ: Անոնք կը կազմէ մայրցամաքներու, երկիրներու միջեւ անփոփոխ թելերով ցանցի մը, որը վեր է հակամարտութիւններէն եւ քաղաքական վարչակարգերէն։ Այս բոլոր կապերու մէջ կայ մէկը, արտոնեալ, 6-րդ դարէն վավերացուած Ֆրանսիայի հետ: 

Գրեթէ երկու հազար տարի հայերը հանդիսացեր են պահապան : Հետեւաբար, երբ ժողովուրդի միջեւ կամուրջին վտանգ  կսպառնայ, բոլոր ժողովուրդներու միջեւ երկխօսութիւնը կը դադարի, տեղի կունենայ շրջադարձային պահ համաշխարհային պատմութեան մէջ: Մէկ ու կէս միլիոն հայեր կոչնչանան, զոհ գնալով Թուրքիայի բռնատիրական նկրտումներուն։ Յաջորդ անտարբերութւնը՝ ժամանակի աշխարհաքաղաքական ցնցումներու պատճառով, կստիպէ Հիտլերին, Հոլոքոստի նախօրէին ըսել. «Ո՞վ այժմ կը յիշէ հայերու կոտորածը»: Մարդիկ կամուրջ են ժողովուրդներու, այն մարդկանց միջեւ, ովքեր դարձեր են մարդկութեան դէմ իրականացուած հանցագործութեան զոհ, որը կը հանգեցնէ ցեղասպանութեան իրավական տերմինի ստեղծմանը։

Այս վճռորոշ պահին, երբ կոչնչացուին մեր ամենակարեւոր հումանիստական ​​արժէքները, արդյեօք կարելի է թոյլ տալ բռնապետին ամեն օր յայտարարել, որ կը պատրաստուի վերջ տալ «թուրի մնացորդներուն», այլ կերպ ասած ՝ 1915 թուականը վերապրածներու սերունդներուն:  Այս վճռորոշ պահին, երբ մեր հանրապետութեան հիմքերը սպառնալիքի տակ են, կարո՞ղ ենք բաւարարուիլ մի քանի բողոքով, երբ երիտասարդ ժողովրդավարական հանրապետութիւնը, որը միշտ ոգեշնչեր է Ֆրանսիային, կը պայքարէ երկու բռնապետներու դէմ:

 

Վերջին իրադարձութիւնները դրդեր են նախագահ Մակրոնին վճռական դիրքորոշում ցուցաբերել Թուրքիոյ նկատմամբ: Բայց Ֆրանսիան պէտք է իր ձայնը բարձրացնէ միջազգային հանրութեան առաջ` արցախահայութեանը եւ անոնց ինքնորոշման իրաւունքը պաշտպանելու համար այն երկրի մէջ, որը անոնք բնակեր են հին ժամանակներէն: Եթէ ​ան կը դավաճանէ այս դարաւոր միութեանը, եթէ մենք կը թոյլ տանք, որ այս կամուրջը այրուի, եթէ մենք համարձակութիւն չունինք դուրսէն դէմ կանգնելու մեզ ներսէն հարուածող ֆանատիզմի այս ժանտախտի դէմ, ի՞նչ պիտի ըսենք մեր երեխաներուն: Որ մենք պարզապէս մոմեր կը վառենք եւ ծաղիկներ կը դնենք:

 

Ստորագրած 42 հեղինակներն են.

Ժերոմ Ատալ

Ստեֆան Բեռն

Էմանուել դե Բոյսոն

Նաթալի դե Բրոկ

Պասկալ Բրուքներ

Դեյվիդ Կամյուն

Միրեյ Կալմել

Վիրժինի Քարտոն  

Ֆրանսուա Շանդեռնագոր

Պոլ Կոնստանտ

Մարի-Դո Շեյզ

Ֆրանսուա դե Կլոզետ

Վինսենթ Կրոուզետ

Խավիեր Դարկոս

Դիդյե Դեկուան

Մարինա Դեդեյան

Առնո Դելալանդ

Օլիվիե Դելորմե

Քերոլ Դուպլեսիս-Ռուզե

Քեթրինի Էքոլ-Բոյվին

Ֆրանկ Ֆեռան

Դեյվիդ ֆոենկինոս

Սոֆի Ֆոնտանել

Լորեն Ֆուշե

Ֆրանս-Օլիվիե Գիսբերտ

Քեթրին Հերմարի-Վիյլ

Ալեքսանդրի Ժարդեն

Միշել Կան

Յան Կեֆելեկ

Ֆիլիպ Լաբրո

Թիբոլտ դը Մենթեգու 

Էրիկ Օրսեննա

Գիյ Փարիզ

Ժան-Մարի Ռուար

Բեռնադետ Պեկասու-Կամեբրակ

Պատրիկ Պուավրը դ’Արվոր 

Միշել Քվինտ

Տատյանա դե Ռոսնայ

Գիլբերտ Սինուէ

Աքլի Թաճեր

Վալերի Թորանեան

Տիգրան Եգավեան

https://www.lefigaro.fr/