Ատրպէյճանը Արցախի մէջ՝ քաղաքացիական բնակավայրերու մոտ գտնուող անտառներու մէջ կօգտագործէ սպիտակ ֆոսֆոր պարունակող զէնք: Քանի որ այս զինատեսակը շատ վտանգաւոր տարրեր կը պարունակէ մարդու կեանքի համար, ուստի անհրաժեշտ է իմանալ սպիտակ ֆոսֆորի առաջացած հետեւանքները եւ առաջին բուժօգնութեան որոշակի կանոնները:

Սպիտակ ֆոսֆորն արգելուած զինատեսակ է: Այն ծայրաստիճան թունաւոր նիւթ է, որն ունի մի քանի տհաճ հատկութիւններ: 

Սպիտակ ֆոսֆորը կը ներծծուի արեան մէջ, որմէ ետք այն կազդէ երիկամներու, լիարդի եւ շրջանառու համակարգի վրայ:  Սպիտակ ֆոսֆորն կազդէ նաեւ մարդու շնչուղիներու վրայ: Այս դէպքին հաճախ տեղի  կունենայ ուժեղ սպազմ, ինչը կը հանգեցնէ մահուան:

Անփորձ մարդը չի կարող օգնել վիրաւորին, նման դէպքերու ժամանակ շատ մեծ է հաւանականութիւնը, որ բուժօգնութիւն տուողն ինքն այրուածքներ կստանայ այս թունաւոր նիւթէն:


     Անմիջական գործողութիւնները՝ երբ ենթարկուած եք ֆոսֆորային հարձակման։

  • սպիտակ ֆոսֆորը կը դառնայ հեղուկ 44 աստիճանին, ուստի ոչ մէկ պարագային չի կարելի օգտագործել տաք ջուր։
  • բարձիկները ներծծել աղային լուծոյթով եւ մշակել վերքը, նպատակն է խոչընդոտել թթուածնի մուտքը եւ կանխել ֆոսֆորի այրուածքը։
  • սառը եւ հոսող ջուրը արդիւնավետ է, սակայն կարող է ռիսկի դիմել, որ ջուրի շիթը կարող է տարածել ֆոսֆորը չվնասուած մաշկի վրայ։