Հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, Ռուսաստանի իսկական պետական խորհրդական, արդիւնաբերող կալուածատէր Հովհաննէս Աղազարի Լազարեանը ծնած է 1735 թուականի Նոյեմբերի 23-ին՝ Իրանի Նոր Ջուղա նահանգի Սպահան գաւառին մէջ, մահացեր է 1801 թուականի Հոկտեմբերի 24-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի մէջ։

Հովհաննէս Լազարեանը օգտագործեր է ռուսական արքունիքի հետ ունեցած մերձաւոր հարաբերութիւնները՝ իրագործելու Հայաստանի ազատագրումը։ Գործուն մասնակցութիւն  ունեցեր է ազատագրական ծրագիրներու մշակմանը։ Կազմեր է եւ ռուսական կառավարութեանն ներկայացուցեր է «Պրն. Իվան Լազարեւի նոտան» ծրագիրը, որուն մէջ տեղադրած է Ռուսաստանի հովանիի ներքոյ հայ պետականութեան վերականգնման հարցը։ Մեծ նշանակութիւն  տուած է լուսաւորութեանը։ Հովհաննէս Լազարեանի միջոցներով դպրոցներ բացուեր են տարբեր քաղաքներու մէջ, հիմնադրուեր է Լազարեան ճեմարանը, ռուսական օրիորդաց դպրոց՝ Ցարսկոյէ Սելոյի մէջ, կառուցուեր են հայոց եկեղեցիներ Մոսկուայի ու Պետերբուրգի մէջ։ Լազարեանը կառուցեր է նաեւ Կիզելի եւ Պոլազնինոյի մետալուրգիական գործարանները։ 1786 թուականին ավստրիական կայսր Իոսիֆ Երկրորդէն ստացեր է բբարոնի, 1788 թուականին՝ կոմսի տիտղոս։

Լազարեաններու Մոսկուայի մէջ հիմնած կալուածքին, որտեղ հետագային ստեղծուեր է Լազարեան ճեմարանը, այժմ կը գտնուի ՌԴ-ի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանատունը։