Արեւմտեան Հայաստանի մէջ Վանա լիճի ջուրի մակարդակը զգալիօրէն  նուազերէ, որու հետեւանքով վերջին տարիներուն Արճեշ նահանգի մէջ ի յայտ եկեր են որոշ պատմական եւ բնական շինութիւններ: Լիճի նահանջի հետեւանքով որոշ աւերակներ երեւցեր են այն տարածքի մէջ, որտեղ Դելիչայ գետի ջուրերը կը հոսին Վանա լիճ:Կը պարզուի, որ Արարատեան թագաւորութեան ժամանակաշրջանին որպէս նաւահանգիստ ծառայած տարածքին մէջ յայտնաբերուած աւերակները կը թուագրուին մոտաւորապէս 2 հազար 750 տարուայ։

Ուրարտացիները, ովքեր կարեւորեր են նաեւ ծովային փոխադրումները Վանա լիճի մէջ, կառուցեր են տարբեր նաւահանգիստներ: Այդ նաւահանգիստներէն մէկը յայտնի է որպէս Դելիչայ նաւահանգիստ: