Միջազգային իրաւունքի մակարդակով եւ Սեւրի դաշնագիրի 92-րդ հոդուածի համաձայն,

«Հայաստանի (Արեւմտեան Հայաստանի), Ատրպէյճանի եւ Վրաստանի միջեւ համապատասխան սահմանները կ՛որոշուին շահագրգիռ պետութիւններու միջեւ ուղղակի համաձայնութեամբ:

Այն պարագային, երբ շահագրգիռ պետութիւնները չի կարողանան համաձայնութեամբ որոշել, քննարկուող սահմանագիծը կը սահմանուի Դաշնակից հիմնական տերութիւններու կողմէ, որոնք նոյնպէս պատասխանատու են անոր ընթացքի համար:

Բացի այդ, Սեւրի խաղաղութեան պայմանագիրի համաձայն, 1920 թ. Նոյեմբերի 22-ին Նախագահ Վ. Ուիլսոնը որոշեց սահմանազատել հայկական պետութեան արեւմտեան սահմանը:

Արցախի Ինքնավար Մարզը սկսաւ ԽՍՀՄ-էն անջատուելու իր գործընթացը` Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի խորհրդային սոցիալիստական ​​հանրապետութիւններու հետ միաժամանակ:

1988-ի Փետրուարի 26-ին մէկ միլիոն մարդ երթերու մասակցեցան  Երեւանի մէջ ՝ պնդելով, որ Արցախը կապուած է Հայաստանին (1988-ին Խորհրդային (Արեւելեան) Հայաստանը դեռ չէր յայտարարած իր անկախութիւնը):

Արցախի խորհրդարանը 1988-ի Փետրուարի 20-ին կողմ քուեարկեց Հայաստանի հետ միաւորուելու: Արցախի ժողովուրդի անցկացուցած հանրաքուէն նոյնպէս արտայայտեց այդ որոշումը։

Հայաստանը (Արեւելեան) իրեն անկախ հռչակեց 1990 թ. Օգոստոսի 23-ին `առանց Արցախին միանալու: Այսպիսով, Արցախի մարզը միջազգային իրաւունքի մակարդակին կը մնայ 1920-ին ճանաչուած Արեւմտեան Հայաստանին կից:

Արեւմտեան Հայաստանի հայկական պետութան արեւելեան սահմանի հարցը  չլուծուած մնալը 1990-ին հրահրեց պատերազմ Արցախի մէջ, որը նախաձեռներ էր Ատրպէյճանը՝ սահմանները ետ մղելու համար։ Ատրպէյճանը գործեց առանց հայկական պետութեան հետ որեւէ խորհրդակցութեան այնքանով, որքանով իր ռազմական ուժերը կարող էին թոյլ տալ անոր՝ Նախիջեւանի հետ խաչմերուկ ունենալու նպատակով:

Հայ ժողովուրդի հերոսական դիմադրութիւնը, ընդհանուր առմամբ, կանգնեցուցած է Ատրպէյճանին Նախիջեւանը տարածքայնօրէն միանալու եւ Պաթումի պայմանագիրը կիրառելու իր ծրագիրը։ Բաթումի պայմանագիրը կնքուեր է Թուրքիոյ կողմէ Կովկասի հայկական հանրապետութեան կառավարութեան հետ 1918 թ. Հունիսի 4-ին, հաշուի չառնելով գեներալ Անդրանիկ Օզանեանի եւ Գարեգին Նժդեհի ջանքերով Զանգեզուրի մէջ (Լեռնային Հայաստան)տիրող իրավիճակը :

Ամբողջական հոդուածը հասանելի կըլլայ մեր կայքին։