Արեւմտեան Հայաստանի Արտաքին Գործերու նախարար

Ժնեւ, 2020 թ. Դեկտեմբերի 19 

Պարոն հանրապետութեան նախագահ,

 Տիկնայք եւ պարոնայք նախարարներ,

 Տիկնայք եւ պարոնայք պատգամաւորներ,

 Տիկնայք եւ պարոնայք դեսպաններ

 Տիկնայք եւ պարոնայք հիւպատոսներ,

 Տիկնայք եւ պարոնայք,

Խաղաղութեան աքսորեալները

Կը ցանկանամ առաջին հերթին շնորհակալութիւն յայտնել Նախագահութեան եւ Կառավարութեան ղեկավարին այս նշանակման համար։ Մեծ պատուով եւ հուզմունքով կընդունիմ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին գործերու նախարարութիւնն ղեկավարելու առաջադրութիւնը:  

Կը ձգտիմ արժանավայել կատարել ինձ վստահուած առաքելութիւնը ՝ հետեւելով իմ ստանձնած պարտաւորութիւններուն, որոնք երբեք չեն փոխուիր: Անոնք  ժողովուրդներու ինքնորոշման, ազգերու ազատութեան, անկախութեան եւ ինքնիշխանութեան իրավունքի կիրառման  մասն են:

Ի՞նչու պնդել ազգերու ինքնիշխանութեանը: Քանի որ այդ կայսրութիւններու դէմ համաշխարհային խաղաղութեան երաշխաւորն է եւ անոնց անսահման ձգման հակումները: Քանի որ ինքնիշխանութիւնը ժողովուրդներու համար ժողովրդավարութեան արտայայտելու միակ իրական շրջանակն է:

Մեր դիւանագիտութեան հիմնական նպատակը կաջակցի եւ կ՛զբաղվուի աշխարհի ամենաբարդ խնդիրներով `միեւնոյն ժամանակ մեծ ուշադրութիւն դարձնելով մարդու իրավունքներու եւ բնիկ ժողովուրդներու իրավիճակին որը հիմնուած է, ՄԱԿ-ի կանոնադրութեան եւ «Բնիկ ժողովուրդներու իրավունքներու մասին» ՄԱԿ-ի հռչակագիրի վրայ:

Բնիկ ժողովուրդներու, այդ թիւին՝ հայ ժողուվրդի արիւնը դարեր շարունակ կը հոսի իր բնական պաշարներու ապօրինի իւրացման զոհասեղանին՝ հանածոներ, այդ թիւին՝ ոսկի եւ ադամանդներ արդիւնահանելու համար: Բոլիվիայի Պոտոսի հանքերէն դէպի Արցախի հանքեր: Այն պէտք է կանգ առնի:

Մեր դիւանագիտութիւնը, մասնաւորապէս, պիտի կենտրոնանայ բնիկ ժողովուրդներու տառապանքներու շուրջ իշխող լռութեան դաւադրութեան վրայ, կապուած օկուպացիայի եւ գաղութացման հարցերով: Այն կը փորձէ յայտնի դարձնել ամբողջ ճշմարտութիւնը՝  մեր դեսպաններու , ներկայ հիւպատոսներու եւ փաստերու վկաներու շնորհիվ։

Այս առումով պէտք է նշեմ, որ չնայած Արեւմտեան Հայաստանի մէջ ներկայ Մեծ տերութիւններու հիւպատոսական մարմիններու վկայութիւններուն, Հայաստանը նահատակուեր է՝ կապուած թուրքական սելջուկեան գաղութացման հետ: Այն մարդկութեան դէմ ամենասարսափելի հարձակումն էր, որը երբեք գոյութիւն չէ ունեցած՝ բարբարոսութեան իմաստով  ամբողջ ազգի գլխատման միջոցով, որը խելագարութեան հասեր է իր առջեւ կատարուած սարսափելի դաժանութեան պատճառով:

Խեղված ժողովուրդ, որը դարեր շարունակ մորթուեր է «մարդկութեան ամենամեծ հակամարդկային նմուշի կողմէ, որոնք Օսմաններն են», ինչպէս նկարագրեց բրիտանացի պետական ​​գործիչ Ուիլիամ Գլադսթոունը:

Քանզի «Թուրքիա» կոչուող քաղաքներու եւ ճանապարհներու մայթերու տակ կան հազարաւոր չթաղուած ոսկորներ, ջարդուած գանգեր եւ միլիոնաւոր հայ եւ յոյն երեխաներու կտրուած ձեռքեր:

Հայ ժողովուրդը մասնատուեր եւ անցեր է դարերու ընթացքին, ցեղասպանութեան միջոցով, որը կը դառնայ քանի մը ծրագիրներու շուրջ, որու առաջին փուլը սկսեր է Աբդուլ Համիդ Երկրորդի կենսաոճով եւ հասեր է գագաթնակետին երիտթուրքերու եւ քեմալականներու վարչակարգի ներքոյ:

Ուղիղ հայերու ոչնչացման հիման վրա կիրառուեցաւ Ռաֆայել Լեմկինի կողմէ հնչեցուցած  ցեղասպանութիւն տերմինը․ ցեղասպանութիւն, որը կը շարունակուի մինչեւ այսօր, 2020 թ. Սեպտեմբերի 27-ին սկսած Թուրք-ատրպէյճանական ուժերով, որտեղ կանխամտածուած թիրախ դարձեր են բնիկ խաղաղ բնակչութիւնը:

Այդ բոլորովին պատերազմ չէ, այլ բնիկ հայ ժողովուրդի ոչնչացման քաղաքականութեան շարունակութիւնն է, եւ ամբողջ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ տեղաբնիկ ժողովուրդներու աւելի լայն համատեքստին:

1894 թուականին օսմանեան ունիվերսալ դահիճը գերժամանակակից զէնքեր օգտագործեց խաղաղ, անզեն բնակչութեան դէմ:

Այս նոյն օսմանցիները, ովքեր 1565-ին ապարդիւն փորձեցին գրաւել Մալթան, որու ամրոցը մնացած էր իրենց հրանոթներու հարուածի տակ:

Այսօր զանգուածային ոչնչացման նորագոյն տեխնոլոգիական զէնքերը, որոնք կը գործած են բնիկ ժողովուրդներու վրայ` ինքնասպանական անօդաչու թռչող սարքեր, ֆոսֆորային ռումբեր եւ կասետային զինամթերք, որոնք արգիլուած են միջազգային կոնվենցիաներու մէջ, փոխարիներ են հրանոթը: Բայց բարբարոս ցեղերու մեթոդներուն դիմելը շարունակուեր է դարերու ընթացքին օգտագործելով եադագան, որը կը կտրէ մարմինները սադիստական ​​համառութեամբ:

Այս դաւադիր լռութիւնը, որը կը տիրէ եւ  կը շարունակէ տիրել մի քանի հազուագիւտ բացառութիւններով, զարմանալու փաստ չէ:

Այս դաւադիր լռութիւնը  նոյն ձեւ կիշխէր 1894-1896 թուականներուն՝ Համիտեան ջարդերէն ետք 400 000 մարդու սպանութեան պարագային՝ այդպիսով սպիտակ կնիք դնելով սպանութեան իրավունքին եւ մարդկութեան դէմ հանցագործութիւններուն:

Յիշենք Արշակ Չոպանեանի՝ լուսաւոր հայրենասեր, բանաստեղծի կատարած յիշատակումը, որը, ինչպէս Սրբազան հայր Կոմիտասը երաժշտական ​​ոլորտի մէջ, հաւաքեց իր ցեղի գրական հանճարի արդիւնքները:

«Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած մեծ ջարդերու շրջանը, ամենասարսափելի պահն էր ժամանակակից պատմութեան մէջ: Դարերով ու վշտերով ծանրաբեռնուած ժողովուրդ մը, որն իր հոգիի մէջ գտած էր այնքան ոյժ ու երիտասարդութիւն, որ կարող էր արտասանել ապստամբութեան առաջին աղաղակը ընդդէմ սարսափելի բռնակալութեան, որը խեղդեր էր ողջ Արեւելքը, մաս-մաս եղաւ Հրեշի բոլոր ուժերու կողմէ: Մեծ որբ, մինակ աշխարհի մէջ, չըլլալով սլավոնական, կաթոլիկ կամ բողոքական, բայց միայն խումբ մը տղամարդիկ, ովքեր կը ցանկանային տեսնել արեւմտեան մշակոյթի, ազատութեան եւ արդարութեան յաղթանակը Արեւելքի մէջ: Ան լքուեցաւ ամբողջ պաշտօնական Եւրոպայի կողմէ:»

Երկրորդ նպատակը, որը կը հետապնդէ Հայաստանի արտաքին քաղաքականութիւնը, այն է որ աշխարհով աւելի ճանաչելի դառնայ Արեւմտեան Հայաստանը։

Կուզեմ այդ քաղաքականութիւնը ներառել Խաղաղութեան համաժողովին Հայաստանի ազգային պատուիրակութեան անդամ Արշակ Չոպանեանի կողմէ ձեռնարկուած աշխատանքներու իրականացման մէջ, ով կարողացաւ,  հայերէն եւ ֆրանսերէն տառերու կատարեալ իմացութեան շնորհիվ, միաւորել մեծագոյն անունները, Ֆրանսիայէն մինչեւ Հայաստան, ինչպիսն են՝ Վիկտոր Հիւկոն, Անատոլ Ֆրանսիան, Դելակրուան,Դենիս Կոչինը, Ժակ դե Մորկանը, Պիեռ Կիլեարը, Վիկտոր Բերարը, Ֆրանսիս դե Պրեսենսեն, Պոլ Դեշանելը եւ այլ նշանաւոր մարդիկ, որոնց շուտով յարգանքի տուրք կը մատուցէ Արեւմտեան Հայաստանը:

Արտաքին քաղաքական այլ նպատակներէն են՝

  • Հակասութիւններու խաղաղ լուծումը չեզոքութեան սկզբունքով,
  • Շրջակայ միջավայրի պաշտպանութեան համար կայուն զարգացման շրջանակներուն համագործակցութիւնը:

Այս նպատակները հիմնուած են քաղաքական ռազմավարութեան վրայ իրավական հիմք ունենալով ՝

1) Հայաստանի պատուիրակութեան 1919 թուականի Փետրուարի 26-ի յուշագիրը,

2) Սեւրի պայմանագիրը 1920 թ. Օգոստոսի 10-ին եւ նոյն տարուայ լրացուցիչ պայմանագիրը,

3) Նախագահ Ուիլսոնի 1920 թուականի Նոյեմբերի 22-ի արբիտրաժային վճիռը,

4) Արեւմտեան Հայաստանի ազգային խորհրուդի 2004 թուականի Դեկտեմբերի 17-ի պաշտօնական հռչակագիրը,

5) Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան 2016 թուականի Մայիսի 9-ի ազգային սահմանադրութիւնը,

Հայկական դիւանագիտութիւնը հիմնուած է միջազգային իրավունքի եւ մասնաւորապէս, միջազգային իրավունքի վրայ, որն ամրագրեց Օսմանեան կայսրութեան ապամոնտաժումը եւ 1920 թ. Հայաստանի ճանաչումը, այսինքն՝ Արեւմտեան Հայաստանի, որը թուրքական զինուած ուժերու կողմէ բռնագրաուած է:

Հայ ժողովուրդը խաղաղութեան աքսորեալներու, Խաղաղութեան պայմանագիրի, Սեւրի պայմանագիրի ժողովուրդն է, որը դեռ ոյժ ունի եւ կը կիրառուի ՄԱԿ-ի մէջ տեղ ունեցող շատ պետութիւններու համար, բայց որը երբեք չէ տեսած իր կիրառումը հայկական մասի համար անոր վավերացած չըլլալը կը բացատրէ այսօրուայ պատերազմները:

Ստորագրող պետութիւններու կողմէ 1920-ի Օգոստոսի 10-ին Սեւրի պայմանագիրի ստորագրելու արդիւնքին հայկական դիւանագիտութիւնը մտադիր է շարունակել վավերացման գործընթացը, ինչպէս Արեւմտեան Հայաստանը, որը վավերացուց  2016 թ. Հունիսի 24-ին եւ վավերացման բոլոր փաստաթուղթերը փոխանցեց Quai d’Orsay- ին (Ֆրանսիա):

2004 թ. Դեկտեմբերի 17-ին Շուշիի մէջ տեղի ունեցած Արեւմտեան Հայաստանի հայերու ինքնորոշման իրավունքի հռչակագիրի եւ անոր Ազգային Սահմանադրութեան միջոցով հայկական դիւանագիտութիւնը կը հրապարակէ ցեղասպանութեան հաստատուած ոճրագործութիւնէն ետք գործող ազգային վերակառուցման գործընթացը, որու խօսնակներն են Դեսպաններն ու հիւպատոսները :

Վերականգնման ազգային գործընթացը, որու ժամանակ Արեւմտեան Հայաստանի Պետութիւնը կը հանդիսանայ 1920-ին Արեւմտեան Հայաստանի տարածքներուն ստեղծուած հայկական պետութեան շարունակական պետութիւնը, որը ստացեր է Ռուսաստանի Դաշնակից տերութիւններու, Միացեալ Նահանգներու եւ Թուրքիայի պաշտօնական ճանաչումը:

Հայաստանի արտաքին քաղաքականութիւնը վերջապէս կապահովէ, որ Արեւմտեան Հայաստանի այն որդիները, ովքեր երկու աշխարհամարտերի ընթացքին ծառայեր են օտար բանակներու մէջ, արժանապատիւօրէն կատարեր են իրենց նուիրուածութեան համար, մասնաւորապէս Ֆրանսիայի եւ Բրիտանիայի մէջ, երկիրներ որտեղ մեծ թիւով կամաւորներ՝ Արեւմտեան Հայաստանի որդիներ, կռուած եւ զոհուած են ֆրանսիացի եւ բրիտանացի զինւորներու կողքին:

Ասոնք կըլլան հիմնական առանցքները, որոնց վրայ աշխարհով իր տեղը կզբաղեցնէ Արեւմտեան Հայաստանի արտաքին քաղաքականութիւնը:

Շնորհակալութիւն.