Արեւմտեան Հայաստանի Տրապիզոնի քարանձաւներէն մէկի մէջ յայտնաբերած են քարէ գործիքներ՝ պատրաստուած կայծքարային ապարէն եւ օբսիդիանէն, որոնք ենթադրաբար կը թուագրուին մ.թ.ա. 11 հազար տարի առաջ: Ուսումնասիրութեան ընթացքին պարզուեր է, որ քարէ գործիքները տարածաշրջանին մէջ բնակուող առաջին մարդկային խումբին պատկանող կտրող գործիքներն են: Հնէաբանները, ովքեր կարեւոր յայտնագործութիւն կատարեր են այդ շրջանի մարդկութեան պատմութեան վերաբերեալ, նպատակ ունին աւելի շատ գտածոներ պեղել այն քարանձաւին մէջ, որը թուագրուած է յայտնի Պորտասարի տարիքին

Օբսիդիանէն եւ կայծքարային ապարէն պատրաստուած գործիքներէն եօթն ուղարկուեր են Գանատայի Մաքմաստեր համալսարան ՝ ծագման մասին վերլուծութեան համար:

Պարզուեր է, թէ որպէս «կտրող գործիքներ» օգտագործուող քարերէն երկուքը ծագումով Անդրկովկասէն (Վրաստան-Հայաստան) են:

Որովհետեւ Տրապիզոնի մէջ չիկա օբսիդիանի ռեսուրս, կը կարծեն, որ այդ քարը դուրսէն բերած են: