Անցեալ տարուայ Նոյեմբերին նկարահանուած՝ «Հայաստանը ՝ քաղաքակրթութիւններու բախում» վավերագրական ֆիլմէն ետք, Ստեփան Սայմոնը, Front Populaire- ի համահիմնադիրը, ձեզի տեղեկութիւններ կը փոխանցէ, որոնք, ցաւօք,  այլ տեղ չկայ: Միջազգային լռութեան պայմաններուն այժմ կը քանդեն հայկական շէնքերն ու եկեղեցիները Արցախի մէջ, որը վերջերս նուաճեր է Ատրպէյջանը: Ինչպէս Աֆղանստանի մէջ, որտեղ կը յիշենք Պամիամ պուտաներու ճակատագիրը,որոնք պայթեցան: 

Հայաստանի մէջ կ՛ընթանայ յիշողութեան եւ պատուի համար պայքար, նախազգուշացուցած է  մեզ Ստեֆան Սիմոնը:

Լուրերը Հայաստանէն, հատկապէս Արցախի Ինքնավար Տարածքէն, լաւ չեն: Մենք նախազգուշացուցած ենք: Մենք նկարահանած ենք Ատրպէյջանի սարսափն ու վճռականութիւնը ՝ ոչնչացնելու արցախահայութեանը: Նոյեմբերին էր: Միշել Օնֆրեյի հետ, եւ մինչ ոմանք  կը մտածէին, թէ ինչ պէտք է կատարել Փարիզէն 4500 կիլոմետր հեռաւորութեան վրայ, համաճարակի ֆոնին, մենք կը կրկնեցինք, որ այնտեղ քաղաքակրթութիւններու բախում տեղի կունենայ, որը զերծ չէ Եւրոպայի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւններէն եւ մասնաւորապես Ֆրանսիայի մէջ:

Էմանուել Մակրոնի Ֆրանսիան, անկարող ըլալլով պատրաստելու Գերմանիան եւ անոր թուրքական փոքրամասնութիւնը, ովքեր կաջակցին ատրպէյջանցիներուն այս նոր ցեղասպան ձեռնարկութեան մէջ, թոյլ տուաւ կոտորել Հայաստանի մէջ մեր արեւելեան զարմիկներուն, այս հիանալի ժողովուրդին, Եկեղեցւոյ իսկական աւագ որդիին ՝ 301 թուականէն Հռոմէական կայսրութեան քրիստոնէութիւնն ընդունած առաջին մարդիկ:  

Մենք այնտեղ տեսանք գիւղացիներու բանակ մը, որոնք կանգնած էին ատրպէյջանական բանակի դիմաց, ուժեղացուած թուրքական աջակցութեամբ եւ անոր գեներալներով, ուժեղացուած իսրայելական անօդաչու թռչող սարքերով, ու կոտրուած սիրտերով,  մենք վերադարձանք  հեռաւոր տարածքէն, բայց միեւնոյն ժամանակ մոտ, որը կը կիսուի մեզի հետ նոյն քաղաքակրթական ժառանգութիւնը:

Մենք տեսած ենք ծխող, աւիրուած տուներ, որոնք լքած են հայերը եւ վաղ միջնադարի հրաշալի եկեղեցիներ, վկայող այս հին հողերու հուդա-քրիստոնիական կենսունակութեան մասին: Մենք վկայեցինք, թէ ինչ կը կատարուէր այնտեղ լռութեամբ իրականացուող նոր ցեղասպանութեան մասին:

Թուրք-ատրպէյջանական բանակը, իր վարձկաններով ՏԱԷՇ-ի շարքերէն, ձերբակալուեց 45-օրեայ ջարդերէն ետք Բութինի կողմէ, անկէ ետք միջամտութեան ուժեր տեղակայուեցաւ Արցախի մէջ: Ռուսաստանի նախագահը առիթն օգտագործեց ուժեղացնելու իր ներկայութինը տարածաշրջանին մէջ. Ներկայութիւն, որը մարած էր Նիկոլ Փաշինեանի ՝ իշխանութիւննէն ի վեր, մարդ մը, որը վճռական էր վերջ տալու խորհրդային տիրապետութեան տարիներէն ժառանգած կոռուպցիային:

Հիմայ Մարտ ամիսն է եւ մինչ զէնքերը ժամանակաւորապէս լուռ էին, Ատրպէյջանը դեռ չէ հագեցուցած վրեժ լուծելու իր ծարաւը: Նուաճուած տարածքներուն մէջ (ինքնավար Արցախի մոտ 70% -ը) Ատրպէյջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի մարդիկ կանցնին Կիորչերուն `արմատախիլ ընելու հայկական ոգիի եւ  հայկական ներկայութեան չնչին հետքը: Վերջին հայ պատանդներուն հեռացնելէ ետք անոնք այժմ կը զբաղուին  հսկայական մշակութային մաքրման գործընթացով:

Ալիեւի մարդիկ այժմ կը հարձակուին հին եկեղեցիներուն վրայ: Անոնցմէ մէկը, Շուշիի մէջ (Կանաչ զամ) գետնին հաւասարացուցած է, որու մասին վկայած է ստորեւ ներկայացուած արբանեակային պատկերը, իսկ միւսները կը վերափոխվուին իրենց միջնադարեան հայերէն արձանագրութիւններէն:

https://frontpopulaire.fr/api/image/shushi.jpg.jpeg?w=1920

Յիշողութեան համար պայքարն այժմ կընթանայ: Միջնադարի քարի խորքը փորագրուած գրութիւնները (որոնք հաճախ «խաչքարեր» են շրջանակին) հայկական այբուբենի հետ, 410-ին հորինուած, քանդակուած են: Այս տարածաշրջանի մէջ հայկական ներկայութեան մասին վկայող բոլոր մշակութային հետքերը անպայման կանհետանան ՝ օգուտ պետական ​​առակի մը, որը կը ծիծաղեցնէ պատմութեան ցանկացած գիտակի: Անոնք  ալբանական (sic) եկեղեցիներ են, որոնք վերջերս հայերը ամբարտավաներ են իրենց համար, եւ այժմ պէտք է «մաքրուին» անմաքրութիւնէն: Տխուր տգետ Իլհամ Ալիեւը, իր ժողովուրդի դեսպոտը, նստած ածխաջրածիններու վաճառքէն ստացած հարստութեան վրայ, կը խաղայ ոչնչացնել մարդկութեան յիշողութիւնը, ինչպէս իր առաջ եղած բոլոր բռնակալները: Այնպէս, ինչպէս Աֆղանստանի մէջ գործող «Թալիբան» շարժումը մորթեցին եւ աւիրեցին Պամիյան Պուտաները: Մուսուլման ժողովուրդի կողմէ միւսին ոչնչացնելու, նոյնիսկ իր պատմութիւնը վերափոխելու համար այս ձեւը մարտահրաւերներու ամենաուժեղն է այն բանի համար, թէ որն է համընդհանուր խիղճը:

Ի՞նչ կ՛ընէ Եւրամիութիւնը: Ոչինչ (շեւ մենք բաւական զղջացինք անոր համար): Ի՞նչ կ՛ընէ ՄԱԿ-ը: Ոչինչ Ի՞նչ կ՛ընէ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն: Ոչինչ, եւ նոյնիսկ աւելի վատ. Այս վերջին պատուաւոր հարստատութիւնը հիանալի ծրարներ ընդունեց տիկին Ալիեւէն, որն այժմ կը համարուի «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարերար»: Անոր դիմաց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն այլեւս իրավունք չունի նոյնիսկ պատուիրակութիւն ուղարկել «ալբանական» երկիրներ, քանի դեռ չէ աւարտուած մշակութային զտումը: Աշխարհի այս մասը, այո, արեւմտեան անպատեւութիւնն անպայման կը գործէ:

https://frontpopulaire.fr/o/Content/co450788/en-artsakh-armenie-l-epuration-culturelle-a-commence-dans-l-indifference-ge

Հեղինակ

Ստեփան ՍԻՄՈՆ Front Populaire- ի համահիմնադիր 

Տեղադրուեր է 2021 թուականի Մարտի 18-ին