Սողոմոն Թեհլիրեան, հայ ազգային–ազատագրական շարժման գործիչ, հայ վրիժառու, Հայերու դէմ կատարուած ցեղասպանութեան վերապրող։ Գնդակահարեր է երիտթուրքերու ներքին գործերու նախարար եւ Հայերու դէմ կատարուած ցեղասպանութեան գլխաւոր կազմակերպիչ Թալեաթ փաշային։

Սողոմոն Թեհլիրեանը ծնած է 1897 թուականին Բագառիճի մէջ (Երզնկայի գաւառ, Արեւմտեան Հայաստան), ուր ստացեր է իր նախնական կրթութիւնը։ Ապա ուսումը շարունակեր է Երզնկայի Կեդրոնական ուսումնարանին մէջ, որն աւարտեր է 1912 թուականին ապա 1913 թուականին փոխադրուեր է Սերբիա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսելու ընթացքին ան մեկներ է Հայաստան, ուր մասնակցեր է կամաւորական շարժմանը՝ Անդրանիկի խումբին մէջ։ 1915 թուականին Թեհլերեանը վերապրեր է ցեղասպանութիւնը, ինչը շատ մեծ ազդեցութիւն ունեցեր է անոր կեանքին։

1921 թուականին Թեհլիրեանը մասնակցեր է Դաշնակցութեան Նեմեսիս գործողութեանը՝ առաջադրանք ստանալով սպանել Հայերիու դէմ իրագործուած Ցեղասպանութեան գլխաւոր կազմակերպիչին՝ Թալեաթ փաշային։ Նոյն տարուայ Մարտի 15-ին պեռլինի Շառլոտենբուրգ թաղամասի Հարդենբերգ փողոցի վրայ  ան գնդակահարեր է Թալեաթին եւ ձերբակալուեր է։ Սակայն 1921 թուականի Հունիսի 2-ին գերմանական դատարանը անպարտ  ճանաչեր է անոր։ Թեհլիրիեանը կը պաշտպանուէր երեք դատապաշտպաններու կողմէ, որոնցմէ մէկը տոկթոր Թեոդոր Նիմայերն էր՝ օրենսդրութեան պրոֆեսոր Քիլի համալսարանէն, երկրորդը Ատոլֆ ֆոն Գորդոնն (իրավական գաղտնի խորհրդական) էր, իսկ երրորդը՝ Յոհաննէս Վերթաուերը (իրավական խորհրդական):

Արդարացուած Թեհլիրեանը երկար տարիներ ապրեր է Հարաւսլավիայի մայրաքաղաք Պելգրատի մէջ։ 1945 թուականէն ետք բնակութիւն  հաստատեր է նախ Կասաբլանկայի մէջ (Մարոկկո) եւ ապա ԱՄՆ-ի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքի մէջ, որտեղ  մահացեր է 1960 թուականի Մայիսի 23-ին։ Թաղուած է  Ֆրեզնոյի հայկական «Արարատ» գերեզմանոցին մէջ։ Ի յիշատակ Թեհլիրեանի՝ յուշարձան  տեղադրուեր է Ֆրեզնոյի իր գերեզմանին, Թալինի շրջանի Մաստարա գիւղի եւ Երեւա նի մէջ։

Leave a Reply