ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ – 1920-ի Մայիսի 11-ին Թուրքիային Միջազգային խաղաղութեան պայմանագիրի յանձնումն ու Միացեալ Նահանգներու Սենատի կողմէ Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին Հայաստանի Հանրապետութեան դէ յուրէ ճանաչումը:

Թուրքիոյ պատուիրակութեանը Խաղաղութեան պայմանագիրի ներկայացման արարողութիւնը տեղի ունեցեր է Փարիզի մէջ ՝ Արտաքին գործերու նախարարութեան ՝ հայկական պատուիրակութեան ներկայութեամբ, քանի որ նոր հայկական պետութիւնը կը հանդիսանայ պայմանագիրի կողմերէն մէկը եւ կարիք ունէր լրացուցիչ արձանագրութիւններու

Յիշեցնենք նախաբանին.

Հաշուի առնելով, որ հիմնական դաշնակից տերութիւնները Հայաստանը ճանչաեր են որպէս ինքնիշխան եւ անկախ պետութիւն:

1920-ի Փետրուարին Լոնտոնի կոնֆերանսի ընթացքին նախապատրաստուած եւ աւարտուած 1920-ի Սան Ռեմոյի կոնֆերանսի շրջանակներուն, պայմանագիրը 1920-ի Մայիսի 11-ին ստորագրուելու ուղարկուեցաւ Օսմանեան կառավարութեանը:

Պայմանները, որոնք Դաշնակիցները Թուրքիային յանձնած էին պարոն Միլերանդի միջոցով, նախապէս յայտնի էին: Անոնք խիստ էին, բայց արժանի եւ կարող էին դեռ աւելի ծանր ըլլալ, քանի որ խօսակցութիւններ կար Կոստանտնուպոլիսը թուրքերէն վերցնելու եւ այդպիսով ետ մղելու իրենց կառավարութեան նստավայրը դէպի Ասիա:

Ոչ մէկ անոնց չի խղճար, այս ամենը անոնց մեղքերու չնչին քաւութիւնն է հայերու եւ միւս քրիստոնիա ժողովուրդներու դէմ 1915 թուականի իրականացուած կոտորածի դէմ։ 

Այս դէպքերը Եռեակ Անտանտն որակեց, որպէս մարդկութեան եւ քաղաքակրթութեան դէմ կատարուած նոր յանցագործութիւններ, որոնք անոնք կատարած են սառնասիրտօրէն, յատկապէս վերջին քսան տարիներու ընթացքին։

Պրն. Միլերանդը կը նախագահէր արարողութիւնը, պրն. : Ֆուքիերը պարոն անոնց փոխանցեց Պայմանագիրի նախագիծը: Իշխանութիւնները որոշում կայացուցած էին, որ քննարկումները տեղի կունենան գրաւոր, եւ Օսմանեան կառավարութեանը կը տրուի մէկ ամիս ՝ իր դիտարկումները յայտնի դարձնելու համար:

Թեւֆիկ փաշան, ձեռքերը դողացնելով ձեռք բերուած փաստաթուղթէն, որը նոր ստացած էր, պատասխանեց մի քանի բառ ՝ յուզմունքէն ցրուած ձայնով:

Պարոն Միլերանդը յետաձգեց հինգ վարկեան տեւողութեան ժողովը։

Թուրք պատուիրակներուն ներկայացուած Պայմանագիրի նախագիծը բաժնուած է տասներեք մասի եւ 433 յոդուածի:

1- Առաջին մասը կը ներառէ Ազգերու լիգայի դաշնագիրը, որուն Պայմանագիրին մէջ մի քանի անգամ տեղ կը հատկացուի: (Յոդ. 1-էն 26):

2-Երկրորդ մասը կը նկարագրէ Թուրքիայի նոր սահմանները Եւրոպայի եւ Ասիայի մէջ: (Յոդ. 27-էն 35):

3- Տասներեք բաժին ընդգրկող երրորդ մասը կը պարտաւորեցնէ թուրքերուն ընդունել Եւրոպայի եւ Ասիայի մէջ կատարուելիք ՝ պայմանիգրէն բխող քաղաքական փոփոխութիւնները: (Յոդ. 36-էն 139):

http://www.western-armenia.eu/news/Actualite/2020/Le_Centenaire_de_la_Conference_de_San_Remo-17.04.2020.pdf

http://www.western-armenia.eu/news/Actualite/2019/Pourquoi_le_Centenaire_du_Traite_de_Sevres.pdf

http://www.western-armenia.eu/news/Actualite/2019/Les_Conditions_de_Constitution_et_de_Reconnaissance_de_lArmenie_Occidentale.pdf