Մոտ 30 տարի առաջ այս օրերուն խորհրդային բանակի օժանդակութեամբ ատրպէյջանական զօրքը «Օղակ» ռազմագործողութեան շրջանակներուն հայաթափ արեց նաեւ Շուշիի Բերդաձորի ենթաշրջանի 4 գիւղ:

Ձերբակալուեցան բոլոր տղամարդիկ եւ տեղափոխուեցան Շուշի ու Լաչին: Իր տան նկուղին մէջ գնդակահարուեցաւ Անուշավան Գրիգորեանը, ով Երեւանէն ընտանիքով տեղափոխուած էր հայրենի գիւղ եւ զբաղուած էր ինքնապաշտպանութեան խնդիրներով: Գնդակահարուեցաւ, քանի որ պաշտպանած էր հղի կնոջը: Թուրքերը Պաքու տարին եւ տանջամահ ըրին Բերդաձորի ինքնապաշտպանութեան խորհուրդի փոխնախագահ Առնօ Մկրտչեանին ու եղցահողցի Հրաչին: Մէկ տարի ետք տեղի ունեցաւ արդեն մեր ժողովուրդի յաղթանակը: 1992 թ. Մայիսի 8-9-ին ազատագրուեցաւ Շուշին, Մայիսի 17-ին վերստին տուն դարձան բերդաձորցիները, եւ Մայիսի 18-ին թուրքը հեռացաւ Լաչինէն ու Զապուղէն:

29 տարի առաջ այս օրը՝ Մայիսի 18-ին, կայացաՒ ԱրցախԵան շարժման մեր կանչը՝ ՄԻԱՑՈՒՄ-ը: Բացուեցաւ ցամաքային ճանապարհը, եւ Արցախ-մայր հայրենիք կապը հեշտացավ: Մէկ տարի ետք ազատագրեցինք նաեւ Արցախը Սիւնիքէն անջրպետող տարածքները՝ Հակարի գետի ողջ աւազանը: 1993 թ. Դեկտեմբերի 2-ին ԱՀ Ազգային ժողովի որոշմամբ ստեղծուեցաւ Արցախի 7-րդ շրջանը՝ Քաշաթաղը, որու վարչական կենտրոնը դարձաւ Լաչինը՝ վերանուանուելով պատմական Բերձոր: 1994 թ. գարնանը Բերձոր եկան առաջին վերաբնակիչները։

Մինչեւ 2020 թ. պատերազմը Քաշաթաղի շրջանին կար 52 հանրակրթական դպրոց: 54 համայնքէն 4-ը՝ Բերձոր, Կովսական, Միջնավան եւ Որոտան, քաղաքային էին: Տարիներու ընթացքին քաշաթաղցիները շրջանի տարածքին կը մշակէին 25000 հեկտար եւ աւելի հողատարածք, կը զբաղուէին անասնապահութեամբ, մեղուաբուծութեամբ, այգեգործութեամբ: 

Ազատագրումէն ետք հնարաւորութիւն եղաւ նաեւ ուսումնասիրելու մեր հայրենիքի պատմութիւնը, որու վկաներն են մի քանի տասնեակ եկեղեցիներն ու մատուռները, հարիւրաւոր խաչքարերն ու տապանաքարերը, ամրոցներն ու բնակատեղիները, կամուրջներն ու աղբիւրները, ջրաղացները: Քաշաթաղ պատմական անունը պատահական չէր ընտրուած: Արդեն կէս տարի է՝ փոխուած է իրավիճակը, եւ 30 տարի ետք կրկին թուրքին թողեցինք մեր հայրենիքը: 

Յուսանք՝ դարձեալ տեր կը դառնանք մեր պատմական հայրենիքին, եւ Բերձորի ազատագրումը կը մնայ մեր ժողովուրդի փառաւոր էջերէն մէկը: