Յակոբ Մարթայեան Լեզուաբան, թուրքագետ նոյն ինքը՝ Յակոբ Դիլաչար;

Ծնած է Կոստանդնուպոլիսի մէջ : Հաճախած է Կ.Պոլիսի ամերիկեան միջնակարգ դպրոցն ու «Ռոբերտ» քոլեջը, որտեղ եղած է անգլերէնի դասատու, ապա՝ տնօրէնը, ստացեր է ամերիկեան ակադեմիական «Մագիստրոս արուեստից» տիտղոս, իսկ 1922թ.՝ պրոֆեսորի կոչում: Մինչեւ 1932թ. տարբեր երկիրներու մէջ զբաղուած է հայագիտութեամբ, ստանձնած է Պեյրութի առաջին հայկական վարժարանի տնօրինութիւնը, հիմնած է «Ռահվիրա» եւ «Մշակոյթ» թերթերը (Սոֆիա), խմբագրած է «Լոյս» շաբաթաթերթը (Պեյրութ): Այդ շրջանին հրատարակուեր են անոր «Առաջին փորձութիւն» պիեսը, տարբեր գործերու թարգմանութիւնները՝ անգլերենէն։ 

1932թ-էն աշխատած է Թուրքիայի մէջ, եղած է թուրք լեզուաբաններու միութեան գլխաւոր մասնագետը: Տիրապետեր է անգլերէն, թուրքերէն, ֆրանսերէն, յունարէն, սպաներէն, իտալերէն, ռուսերէն, լեհերէն, բուլղարերէն եւ այլ լեզուներու, ստացած է Դիլաչար (լեզուի բանալի) անունը: 1936-50թթ Անկարայի համալսարանին մէջ դասախօսեր է լեզուաբանութեան պատմութիւն եւ ընդհանուր լեզուաբանութիւն: Հեղինակեր է թուրքերէն լեզուի տարբեր բնագաւառներուն վերաբերող  շարք մը մենագրութիւններ, հայագիտական աշխատութիւններ («Համայնապատկեր հայ մշակոյթի», 1966թ., «1500-ամեակի խոհեր», 1951թ., «Աստուածաշունչը եւ աշխարհաբարը», 1956թ. եւ այլն) եւ բազմաթիւ յոդուածներ: 1942-70թթ եղած է թուրքական հանրագիտարանի տեխնիկական խորհրդատուն, ապա գլխաւոր խմբագիրը: Մահացած է Կոստանդնուպոլիսի մէջ: