Ձեզի կը ներկայացնենք Sputnik Արմենիայի յոդուածը Թուրքական էմբարգոն կարող է վնասել Հայաստանին ։

Թուրքական էմբարգոն կարող է վնասել Հայաստանին միայն այն պարագային, եթե … Փորձագիտական ​​կարծիք

Իշխանութիւնները պէտք է պիզնեսին հասկցնեն, որ էմբարգոն կը տեւէ առնուազն 3-4 տարի: Այդ ժամանակ պիզնեսը կը սկսի աւելի վստահ ներդրումներ կատարել տեղական արտադրութեան մէջ: Դեռեւս անիրատեսական է հրաժարուիլ թուրքական հումքէն (օրինակ ՝ բամպակ). Նոյնիսկ պատրաստի արտադրանքէն հրաժարուիլը ժամանակ եւ ջանք կը պահանջէ:

2021 թուականի առաջին եռամսեակի արդիւնքներով Հայաստանի մէջ աճած է շարք մը ապրանքներու արտադրութիւն, որոնք նախկին ժամանակ ներմուծուած էին Թուրքիայէն: Բայց որպէսզի էմբարգոն իսկապթս օգնէ Հայաստանի տնտեսութեանը, պէտք է երաշխաւորուած ըլլայ անոր պահպանումը առնուազն 3-4 տարի: Export Armenia փորձագիտական ​​համայնքի հիմնադիր Էմիլ Ստեփանեանը Sputnik Արմենիայի հետ զրուցած է «թուրքական էմբարգոյի» նրբութիւններու մասին: 

Զրուցեց Արամ Գարեգինեանը:

– Ո՞րքան  արդիւնավետ է էմբարգոն թուրքական ապրանքներու համար:

– Այս արգելքն ուժի մէջ  մտած 2021 թուականի Հունուարի 1-էն ՝ 6 ամիս ժամկէտով: Նման կարճ ժամանակահատուածը կը բացատրէ ԵԱՏՄ կանոններով, համաձայն որու ՝ մէկ երկիր, առանց միւսներու հետ համաձայնեցման, չի կարող արգիլել ներմուծումը երրորդ երկիրներէն աւելի քան 6 ամիս: Աւելի ճիշտ, այս ըսուած է «Եւրասիական տնտեսական միութեան մասին» պայմանագիրի 7-րդ հաւելուածի 54-րդ կէտին:

Բայց ամեն պիզնես չէ, որ կը ցանկանայ ներդրումներ կատարել տեղական արտադրութեան մէջ `առանց աւելի երկար ժամանակահատուածի երաշխիքներու: Հետեւաբար, եթէ իշխանութիւնները կը ցանկանան պահել էմբարգոն 3-4 տարի, անոնք ինչ-որ կերպ պէտք է այս հաղորդագրութիւնը փոխանցեն գործարար համայնքին: Այդ պարագային պիզնեսն աւելի համարձակօրէն կը ներդրուի ներմուծումը փոխարինող արտադրութեան մէջ, եւ կարելի է հուսալ, որ երեք տարի ետք Հայաստանը կը կոտրէ կախուածութիւնը պատրաստի արտադրանքի թուրքական ներմուծումէն:

Այնուամենայնիվ, քիչ ներդրողներ կը շտապեն ներդրումներ կատարել տեղական արտադրութեան մէջ, երբ իշխանութիւնները անընդհատ կը յայտարարեն վեցամսեայ ժամանակահատուածի մասին: Միւս կողմէ, թուրքական ապրանք ներկրողները չեն շտապեր վերակողմնորոշուել դէպի երրորդ երկիրներ, մանավանդ որ 2020 թ.-ի վերջը անոնցմէ շատերը  կը մտածէին ապագայի համար ՝ հնարաւորինս երկար ձգելու համար:

Որպէսզի վերջապէս փակուի թուրքական ապրանքներու մուտքը հայկական շուկայ, իշխանութիւնները յայտարարեցին, որ կը ցանկանան արգիլել ոչ միայն թուրքական ապրանքներու ներմուծումը, այլ նաեւ վաճառքը: Բայց այստէղ սլ որոշակիութիւն չիկայ. Յայտարարութիւնն կատարուած է մէկ ամիս առաջ, բայց արդեօ՞ք կը յաջորդեն գործնական քայլեր, պարզ չէ …

– Եթէ մենք կը խօսինք այլ երկիրներէ ներմուծումները փոխարինելու մասին, ապա նման ապրանքներ նախատեսուած էր ներմուծել ԵԱՏՄ երկիրներէն ՝ Իրանէն, Չինաստանէն, Սուրիայէն, Վիետնամէն: Ճիշտ է, ըստ 2021 թուականի առաջին եռամսեակի արդիւնքներու ՝ այդ երկիրները չեն շտապեր զբաղեցնել Թուրքիայի տեղը: Ներմուծումն աճեց միայն Իրանէն: Եւ այդ  պէտք է ստուգել: Գուցէ «իրանական» ներմուծումներու մէկ մասը նոյն թուրքական ապրանքներն են …

– Ճիշտ եք, շատ կը խօսուի այն ​​մասին, որ թուրքական ապրանքները դեռ կը ներթափանցեն Հայաստան:

Հայկական շուկայի մէջ իսկապէս աւելի քիչ թուրքական ապրանքներ կան, բայց անոնց պահանջարկը դեռ բաւականին մեծ է, ուստի պիզնեսը ներմուծման համար ճանապարհներ կը գտնէ: Դժուար է արգելքով հոսանքն ամբողջութեամբ դադարեցնել:Բացի այդ, սա կարեւոր մաս է, կարգիլուին ոչ թէ թուրքական ապրանքանիշերը, այլ Թուրքիայի մէջ արտադրուած ապրանքները: Եւ քանի որ թուրքական ապրանքանիշերն կարտադրուին շատ երկիրներու մէջ, որոշ ներմուծողներ պարզապէս սկսեցան նոյն ապրանքանիշերը ներմուծել այլ երկիրներէ:

Այսպէս թէ այնպէս, արգելքը մեծ ռիսկեր կը պարունակէ ներմուծողներու համար. աւելի դժուար  կըլլայ ապրանքներու առաքումը, աւելի շատ միջնորդներ կը յայտնուին: Այս բոլոր խնդիրներէն եւ ծախսերէն ապրանքը կը դառնայ շատ աւելի քիչ գրաւիչ: Հետեւաբար, ժամանակի ընթացքին անոնք կարող են մեռնել «իրենց իսկ մահով» կամ, ամենայն դէպս, գործնականը կորցնել իրենց ազդեցութիւնը հայկական շուկային:

– Իրականութեան զգացումը չի կորցնելու համար հարկաւոր է հասկնալ, որ այս արգելքով մենք աւելի շատ ռիսկի կը դիմենք ինքներս մեզ վնասել, քան Թուրքիային

Ամեն ինչ ճիշտ է: Պարզապէս նայինք թիւերուն. Թուրքիայէն արտահանումը տարեկան կը կազմէ մոտ $ 170 միլիարդ դոլար, որմէ շուրջ 250 մլն դոլարը դէպի Հայաստան կամ ընդամենը 0.15%: Ընդհակառակը, ինչպէս ըսիք, իրականութեան զգացումը չի կորցնելու համար հարկ է նշել, որ մինչ այժմ անցումային շրջանի ծանր վիճակի մէջ կը գտնուի հենց Հայաստանը: Հայաստանի ընդհանուր ներմուծման մէջ Թուրքիայէն ներմուծումը կը կազմէ մոտ 5%: Ընդհանուր առմամբ, այդ քիչ չէ, բայց ապրանքներու որոշակի խումբերու համար կախուածութիւնը թուրքական ապրանքներէն շատ աւելի է, քան 5% -ը:Օրինակ ՝ նախքան էմբարգոն Հայաստանի մէջ ամբողջ հագուստի եւ կոշիկի 50% -ը Թուրքիայէն էին:

Անոր համար շատ պատճառներ կան. Պէտք է խոստովանիլ, որ թուրքական ապրանքներն ունին գինի եւ որակի գերազանց յարաբերակցութիւն, եւ ոչ իւրաքանչիւր հայ սպառող կարող է իրեն թոյլ տալ բարձր գինով եւրոպական որակ: Թուրքական ապրանքները հարմար են նաեւ հայ ներմուծողներու համար. Կարճ հեռաւորութիւն, արագ առաքում, կարող եք ներմուծել փոքր լոտերով եւ վճարել ապառիկ:

«Ուստի առաջին մէկ-երկու տարին կարող է շատ դժուար ըլլալ, բայց, ի վերջոյ, յուսով եմ, Հայաստանը դուրս կուգայ ներմուծման այս կախուածութիւնէն եւ կամրապնդէ տեղական արտադրողներու դիրքերը: Ես կ՛ըսեմ «յուսով եմ», ոչ թէ «վստահ», քանի որ այս ճանապարհը դժուար կ՛ըլլայ. Շատ բան կախուած կ՛ըլլայ ոչ միայն պիզնեսէն, այլեւ կառավարութեան քաղաքականութիւնէն: Եթէ ​​պետութիւնն ու պիզնեսը չեն կարող արդիւնավետ օգտագործել արգելքի 3-4 տարիները, եթէ անոնք չեն կարող ստեղծել շատ ուժեղ հայկական ապրանքանիշեր, ապա եթէ արգելքը վերցուի, թուրքական ներմուծումը պարզապէս կը քշէ հայկական արտադրութիւնը, որը ժամանակ չուներ ուժեղանալու »: նշած է մեր զրուցակիցը:

Այստեղ, ի դէպ, չի բացառուիր Թուրքիայի կողմէ կանխամտածուած դիվերսիան, որը հայ ներկրողներուն կառաջարկէ ապրանքներ յատուկ իջեցուած, դեմպինգային գիներով `հենց Հայաստանի փխրուն տեղական արդիւնաբերութիւնը սնանկացնելու նպատակով:

Այսինքն ՝ չի բացառուիր  սցենար մը, երբ արգելման ժամկէտի ոչ իրավասու օգտագործման պարագային թուրքական էմբարգոն ի վերջոյ կարող է միայն վնասել մեզի:

Բարձր ռիսկերի պատճառով է, որ վաղաժամ  խօսած է թուրքական հումքի, նիւթերու եւ սարքաւորումներու ներմուծման արգելքի մասին: Պիզնեսն ինքը կարող է հրաժարուիլ թուրքական հումքէն: Բայց պետական ​​մակարդակով այդ արգիլելը դեռ շատ վաղաժամ է: Մենք դեռ ստիպուած ենք մարսել պատրաստի արտադրանքի արգելքը, ետքը նոր կարող ենք մտածել ամբողջական արգելքի մասին: Իսկ այժմ նման բան առաջարկելը վաղաժամ է ու բաւականին ռիսկային …

Читать далее: https://ru.armeniasputnik.am/economy/20210523/27609143/Turetskoe-embargo-mozhet-tolko-navredit-Armenii-esli-Mnenie-eksperta.html