Մեր պատմութիւնէն մեզի յայտնի է, որ հայ ժողովուրդը ազգ մըն է, որն իր ողջ գոյութեան ընթացքին արժեւորած է կրթութիւնը, գիտութիւնը եւ մշակոյթը: Անտիկ ժամանակներէն մինչեւ այսօր այդ ապացուցող բազմաթիւ գտածոներ եւ փաստեր կան: Որոնցմէ մէկը Էվերեկ բնակավայրն է, որը կը գտնուի Արեւմտեան Հայաստանի Կեսարիա նահանգին մէջ: Այստեղ 1840-ականներուն ուսուցիչները կը դասավանդէին փոքր դպրոցներու եւ եկեղեցիի սենեակներուն մէջ: 1864 թուականին յայտնուած է դպրոցի շէնք կառուցելու գաղափարը: 1870 թուականին Կոստանդնուպոլիսի Չաթալ Հանի մէջ աշխատող Էվերեկցի հայ գործարարները Կոստանդնուպոլիսէն Վռամշապուհ անունով երիտասարդ ուսուցիչին գործուղած են Էվերեկ: Չնայած Վռամշապուհը որպէս ուսուցիչ կարճ պաշտօնավարեց, Էվերեկի պատմութեան մէջ այն դարձաւ  շրջադարձային կէտ:

1872-1873 թուականներուն արական եւ իգական երկու հայկական  դպրոցի մէջ կը  հաճախէր 300 աշակերտ: Ուսման համար արտերկիր մեկնած Բարսեղ Վարթուկեանը աւարտելով Օքսֆորդի համալսարանը, 1875 թուականին կը վերադառնայ ծննդավայր՝ Էվերեկ եւ կ՛ըսկսի դասավանդել այս դպրոցներուն մէջ: Վարթուկեանը կը հանդիսանայ ժամանակակից կրթութեան օգտին:

Ժամանակի ընթացքին հայկական դպրոցի մէջ տարբեր ուսուցիչներ աշխատեցան որպէս տնօրեն:

Էվերեկի հայերը 1894-1897 թուականներուն կառուցեր են Սուրբ Թորոս եկեղեցին (այսօրուայ Ֆաթիհ մզկիթ): Մէկ տարի ետք եկեղեցւոյ հանդիպակաց շէնքը կը յատկացուի դպրոցներուն: 1898 թուականին Կարապետ Քալայջաեանը ստանձնեց Էվերեկի դպրոցներու տնօրինումը: Կարապետ Հոջան (դասատու) հաւասարապէս կը վերաբերուի աղքատներուն եւ հարուստներուն եւ կ՛ըսկսի բոլորին հաւաքել նույն դպրոցի հարկի տակ:

1901 թուականին Էվերեկի դպրոցներուն մթջ կը հաճախէր  290 տղայ եւ 150 աղջիկ: Բարեգործական, դպրոցասէր Մեսրոպեան  Միութեան հետ ունեցած կապի շնորհիւ Էվերեկի դպրոցները հիմնականը կանուանեն նաեւ Մեսրոպեան դպրոց:

Բացի դպրոցասէր   միութեան կողմէ ղեկավարուող այս երկու դպրոցներէն, Էվերեկի մէջ կը գործէր նաեւ կաթոլիկ հայերուն պատկանող իգական  դպրոց՝ 60 աշակերտուհիներով։