Արեւմտեան Հայաստանի հայերու հարցին շուրջ

  • by Western Armenia, July 06, 2023 in Ժառանգութիւն
132 դիտում

Վաւիլովը ճանապարհորդեր է հինգ մայրցամանքներով՝ ուսումնասիրելով համաշխարհային սննդային էկոհամակարգը: Անուանելով այն «ամբողջ մարդկութեան համար առաքելութիւն»՝ նա իրականացուց փորձեր գենետիկական բազմացման ուղղութեամբ մեծացնելու համար ֆերմերային արդիւնաւետութիւնը: Ըստ Վաւիլովի՝ բոյսերու ծագման կէդրօններէն մէկը կը յանդիսանայ  հէնց Հայաստանը: Նա կը նշէ, որ սարերու մէջ  է իրականացուեր բոյսերու բնական ընտրութիւնը, եւ հէնց հոն ալ պահպանուեր է նախնական տեսքը: Նոյնիսկ Ռուսաստան այդ ժամանակ ընթացող յեղափոխութեան, անարխիայի եւ սովի պայմաններուն անոր յաջողուեցաւ հասնիլ յաջողութիւններու այս ոլորտին մէջ: 

Շուտով 1925-1930թթ. Երեւանին շրջապատող արեւմտեան եւ յարավարեւմտեան շրջաններու մէջ Հայաստանի գիւղատնտեսական ինիստիտուտի պռոֆեսոր Մ.Գ. Թումանեանը բացայայտեց միայատիկ եւ երկյատիկ վայրի ցօրէնի բնօրրանը: Աս բացայայտման հետ մեկտեղ վայրի ցօրէնի որոնումներ կիրականացնէր Ա.Գ. Արարատեանը, որոնք նոյնպէս պսակուեցան յաջողութեամբ: Իր բացայայտումը Թումանեանն առաջին անգամ խմբագրեց 1930թ, ինչը սենսացիա առաջացուց եւ իր ուրոյն տեղը գտաւ Վաւիլովի հետաքրքրութեան շրջանականերու մէջ: Երկար ժամանակ ցօրէնի բնօրրան համարուող Պաղէստինէ բացի յայտնաբերուեր  են այլ վայրի ցօրէններ, որոնք իրենց ուրոյն տեղը պետք է գրաւեին Վաւիլովի պահեստին մէջ: Յետաքրքրուելով Թումանեանի յայտնագործութեամբ՝ Վաւիլովը կորոշէ կազմակերպիլ յատուկ ճամփորդութիւն դէպի Հայաստան: Նիկօլայ Վաւիլովը միանգամից արձագանքեց լուրերուն եւ իր խմբով ուղեւորուեցաւ Երեւան՝ Բաքուով, յետագային տարածաշրջանին մէջ այլ վայրեր ուսումնասիրելու մտադրութեամբ: Իր այցելութեան ընթացքին Վաւիլովը հաստատեց իր համոզմունքը վայրի ցօրէնի վերաբերեալ եւ փաստեց, որ Հայաստանը կը յամարուիաշխարհի մշակաբոյսերու  բնօրրաններէն մէկը: 

Վայրի ցօրէն: Համաշխարահային մասշտաբով յաստատուած է միայն չորս տեսակ վայրի ցօրէն՝ ներքին յսկայական բազմազանութեամբ՝ 1. Ուրարտական վայրի ցօրէնը 2. Վայրի միայատիկ ցօրէն 3. Արարատեան վայրի ցօրէն 4. Սիրիա-պաղէստինեան վայրի երկյատիկ:Այս տեսակներէն Հայաստան կաճին առաջին երեքը: