«Գարդման-Շիրվան-Նախիջեւան»-ն արձագանքեր է հայկական մշակութային ժառանգութեան պահպանութեան խնդրի շուրջ Բաքուին համակարգային հիստերիային

  • by Western Armenia, December 02, 2023 in Մշակոյթ
185 դիտում

«Գարդման-Շիրւան-Նախիջեւան»-ն համահայկական միութիւն արձագանքեր է Բաքուի կողմէն հայկական մշակութային ժառանգութեան պահպանութեան խնդրին շուրջ համակարգային աղմուկին՝ նշելով, որ իր գոյութեան մէկ հարիւրամեակին ընթացքը Բաքուն հասուցեր է յայտնի դառնալ ոչ միայն էթնիկ զտումներու կատարեալ գործունեությամբ, այլեւ մշակութային ցեղասպանութեան եւ այդ յանցանքէն  ու պատասխանատւութենէ  հմտօրէն հրաժարուելու պատրաստակամութեամբ։ 

Միութեան տարածած յայտարարութեան մէջ նաեւ կասուի. «Բաքուն  պետութեան ստեղծումէն ի վեր հայկական մշակութային ժառանգութիւնը պատմական Գարդմանի, Շիրվանի եւ Նախիջեւանի տարածքը յայտնուեր է գոյաբանական սպանալիքին առջեւ։ Ցաւոք, անցած տասնամեակներու ընթացքը մենք ականատես ենք եղած հայկական քրիստոնեական մշակութային ժառանգութեան ամէնաբիրտ մեթոդներով իւրացմանը, խեղմանը կամ ուղղակի ոչնչացմանը, ինչը յետեւանք է այն խորը ռասայական եւ կրօնական խտրական գիտակցութեան, որը պետական մակարդակով կը տիրապետէ Բաքու։ 1998-2006թթ. ընթացքը ադրբեջանական բանակի ստորաբաժանումներու անմիջական մասնակցութեամբ ոչնչացուեցան  Ջուղային հայկական գերեզմանատան հազարաւոր եզակի խաչքարեր ու տապանաքարեր, որոնք նիւթական արուեստին եզակի նմուշներ էին, իսկ գերեզմանատան տարածքը վերածուեց հրաձգարանի։ Եթէ Բաքուն չի ընդուներ իր յանցանքը, ապա ինչո՞ւ թոյլ չի տար միջազգային կազմակերպութիւններուն տեղը ուսումնասիրիլ իրավիճակը։ Պատասխանը չափազանց պարզ է․ երբ անյնար է հերքիլ իրողութիւնը, օգնութեան կու գան  արգելքի ու ստւերման բռնատիրական մեթոդները։ Յիշեցունք, որ ՄԱԿ-ի Միջազգային արդարադատութեան դատարանը 2021թ. Դեկտեմբեր 7-ի միջանկեալ միջոցներու կիրառման վերաբերեալ որոշմամբ պահանջեր  է Բաքուէն գործի դնիլ բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները՝ կանխելու եւ պատժելու վանդալիզմի եւ պղծման բոլոր գործողութիւնները, որոնք կատարուած են հայկական մշակութային ժառանգութեան հանդեպ, այդ թուին՝ եկեղեցիներու եւ պաշտամունքի այլ վայրերու, յուշարձաններու, բնութեան վայրերու և գերեզմաններու: Սակայն, նման որոշումէն ետք ալ Բաքուն անարգել կը շարունակէ իր գործողութիւնները, որ վառ վկայութիւնն է Շուշիի Սբ Ղազանչեցոց եկեղեցիին «վերակառուցմամբ» պայմանաւորած ինքնութեան խեղաթիւրումը, Շուշիի Կանաչ ժամ՝ Սուրբ Յովհաննէս Մկրտիչ եկեղեցիին  նկատմամբ վանդալիզմը, Շուշիի հայկական պատմական գերեզմանատան միջով ճանապարհի անցկացումը, որու յետեւանքով դեռեւս անյայտ թիւով տապանաքարեր են վնասուած կամ ուղղակի ոչնչացուած։ Մեր եւ աշխարհի համար նման բարբարօս վարքն այլեւս նորութիւն չէ, որովհետև մինչեւ Շուշիի հայկական գերեզմանատունը պղծիլը, ադրբեջանական անյանդուրժողականութեան ռազմամեքենան արդեն անցեր էր Բաքուին Մոնտինոյի հայկական գերեզմանատան վրայով՝ այն գրեթէ ամբողջութեյամբ վերացնելով։ Շարքը կարելի է դեռ երկար շարունակիլ այնքան ժամանակ քանի դեռ Բաքուն չի յաղթայարեր էթնոֆոբ քաղաքականութեան բարդոյթը եւ յաշուի նստիլ մարդասիրութեյան ու փոխադարձ յարգանքի համաշխարհային չափանիշներու հետ» - մէջբերման աւարտ։