Արարային ճակատամարտ. հայոց պատմութեան մոռացուած էջեր 

  • by Western Armenia, January 26, 2024 in Պատմութիւն
88 դիտում

1918 թուականի Սեպտեմբեր 19-ին հայ զինւորներու փոքրաթիվ, բայց խիզախ խումբը պատմութիւն կերտեց՝ Պաղեստինին հիւսիսը գտնուող Արարային ճակատամարտը յաղթելով շատ աւելի մեծ ու ուժեղ թշնամական ոյժերու: Այս ճակատամարտը Առաջին համաշխարհային պատերազմին ընթացքը Մերձաւոր Արեւելքը դաշնակիցներու վերջնական հարձակման մասն մըն էր, որը յանգեցուց  Օսմանեան կայսրութեան փլուզումին եւ տարածաշրջանին ազատագրումինը թուրքական տիրապետութենէ: Ֆրանսիական բանակին կամաւորական «Լեգեոն Արմենիեն» (Հայկական Լեգեոնի) դրոշին ներքոյ կռուած հայ զինւորները դրսեւորեցին  քաջութիւն, հմտութիւն եւ յաւատարմութիւն, այդ իսկ պատճառաւ  արժանացան իրենց դաշնակիցներու եւ թշնամիներու հարգանքը ու հիացմունքը: Սակայն անոոնց սխրանքները մեծ մասամբ անտեսուածլ եւ մոռացուած են աշխարհի եւ նոյնիսկ սեփական ազգին կողմեն: Այս պատճառաւ  Western Armenia Tv-ին  նպատակ ունէ որոշակի լոյս սփռիլ Արարային ճակատամարտի եւ հայոց պատմութեան եւ ինքնութեան համար պայքարին  նշանակութեան վրայ:

Արեւելեան Լեգեոնին կազմաւորումը

Արեւելեան Լեգեոնը կազմաւորուած է 1916 թուականին Հայ ազգային պատւիրակութեան ջանքերու արդիւնքը։  Պատւիրակութիւնը՝ հայ նշանաւոր առաջնորդ Պօղոս Նուպար փաշային գլխաըորութեամբ, կը ձգտեր ապահովիլ դաշնակից տերութիւններու՝ յատկապէս Ֆրանսիոյ եւ Բրիտանիոյ աջակցութիւնն ու պաշտպանությունը հայկական հարցին համար։ 

Հայկական հարցն արդարութեան եւ հայերու դեմ իրականացուցած ցեղասպանութեան ճանաչման պահանջն էր, 1894-1923 թուականներուն յաջորդող Oսմանեան կառավարութիւններու կողմեն  2 միլիոն հայերու համակարգուած բնաջնջումը: Պատւիրակութիւնը նաեւ յոյս ուներ հասնիլ հայկական պատմական հողերը անկախ հայկական պետութեան ստեղծումեն,: որոնք կը գտնուեին  թուրքական տիրապետութեան  տակ։

Պատւիրակութեան դաշնակիցներու բարեհաճութիւնն ու վստահութիւնը շահելու ուղիներեն մէկը հայկական բանակ ստեղծելու առաջարկն էր, որը անոնց կողքը կպայքարէ Կեդրոնական տերութիւններու, յատկապէս Օսմանեան կայսրութեան եւ Գերմանիոյ դէմ: 

Դաշնակիցները համաձայնեցին այս առաջարկին եւ արտոնեցին Արեւելեան Լեգեոնին ձեւաւորումը՝ 4500 հայ կամաւորներեն բաղկացած գունդը, հիմնականը ցեղասպանութիւնը վերապրածներ, որոնք յաւաքագրուած էին տարբեր երկրներեն՝ Եգիպտօսեն, Սիւրիայեն, Ֆրանսիայեն եւ Միացեալ Նահանգներեն: 

Հայկական Լեգեոնը զինուած է ֆրանսիացի զինւորականներու կողմեն եւ դրուած գեներալ Էդմունդ Ալենբիին հրամանատարութեան տակ, որը Եգիպտոսին էքսպեդիցիոն ուժերու հիմնական ուժն էր:

Շարունակութիւն․․․

Western Armenia Tv-ին լրագրող Աշխէն Վիրաբեան