Թուրքերէնի ժամանակակից այբուբէնը ստեղծած է  Յակոբ Մարթայեան

  • by Western Armenia, March 04, 2024 in Պատմութիւն
59 դիտում

Բռնազաւթուած Արեւմտեան Հայաստանին մէջ ակտիվօրէն կը փորձեն թաքցնիլ այն հանգամանքը, որ թիւրքական այբուբէնին հեղինակներէն ամէնէն մեծ ներդրում ունեցողը հայ էր, բայց երբեմն անոնց մօտ չի ստացուէր թաքցնիլ Յակոբ Մարթայեանին դերը, որն այն սակաւաթիվ  հայերէն էր, որ կրցաւ ողջ մնալ ու փրկուիլ Հայերու դէմ իրականացուցած ցեղասպանութենէ։ 

Մուսթաֆա Քեմալ հէնց անոր 1923թ.-ին հանձնարարեց զբաղուիլ հին թիւրքերէնին փոփոխութիւններով ու լեզուն հարմարեցնիլ լատինական այբուբէնի բոլոր կանօններուն։ Մարթայեանին շնորհիվ ժամանակակից թիւրքերէնն ունէ այսօրուա տեսքը։ Անոր բարեփոխումներու միջոցով թիւրքերէնն աւելի հասկնալի այբուբէն ունեցաւ, որը սովրիլը դարձաւ առաւել դիւրին։

Բացի ատ, յայտնի հայ լեզուաբանը դարձաւ Մուսթաֆա Քեմալի խորհրդականը լեզուական, մշակութային եւ այլ հարցերով։ Անոր դերն ուղղակի անգնահատելի էր։ 

Մարթայեան ծառայութիւն մատուցած էր թրքական սահմանադրութիւնն ստեղծելու, արաբատառ այբուբէնը լատինատառ դարձնելու գործին մէջ: Ան Թւրքիոյ մէջ մտուցած է  ազգանունները` Քեմալին կոչելով Աթաթուրք (թիւրքերու հայր)… Վերջինս ալ Մարթայեանը կոչած է Դիլաչար (լեզուի բանալի):  Օսմանեան Թիւրքիոյ մէջ, նախքան 1928թ.-ի լատինատառ այբուբէնի հաստատումը, թիւրքերը մօտ երկու տարի օգտագործած են հայկական տառերը թիւրքերէն գրելու համար: Ասոր մասին կը պատմէր մարդ մը, ով թիւրքերէնը սովրած էր հայատառ թիւրքերէնով գրուած Աստուածաշունչ ընթերցելու շնորհիվ, որն, ի դէպ, անոր հասած էր իր տատիկէն։