Ի՞նչ կը ներկայացնէ իրմէ Ալմա Աթային հռչակագիրը (Մաս 3)

  • by Western Armenia, March 06, 2024 in Պատմութիւն
50 դիտում

ԱՊՀ ստեղծելու մասին 1991թ. 08 Դեկտեմբեր համաձայնագիրին եւ Ալմա Աթային 1991թ. 21 Դեկտեմբեր  հռչակագիրին մէջ ամրագրուած տարածքային ամբողջականութեան եւ սահմաններու անձեռնմխելիութեան յարգման դրոյթը որեւէ առնչութիւն չունէ այն հարցի հետ, թէ որոնք են ԱՊՀ անդամ պետութիւններու միջեւ գործող սահմանները, եւ թէ ինչ տարածք կ՚ընդգրկէ այս կամ այն պետութիւնը: ԱՊՀ անդամ պետութիւնները իրարու սահմանները ճանչցած են միայն 1993թ. 22 Յունուար  ընդունուած ԱՊՀ Կանօնադրութեամբ, որուն կողմ չի եղած Բաքուն:

Ալմա Աթային հռչակագիրին մէջ արտացոլուած սահմաններու անձեռնմխելիութեան յարգման դրոյթն ունէ յստակ եւ միանշանակ բովանդակութիւն եւ իր էութեամբ տարածքային ամբողջականութեան սկզբունքին կարեւոր տարրերէն մէկն է: Սահմաններու անձեռնմխելիութեան սկզբունքը կը վերաբերէ պետութիւններու միջեւ գոյութիւն ունեցող իրաւական կամ փաստացի սահմաններու նկատմամբ ոտնձգութեան արգելքին: Սահմաններու վիճելիութեան պայմաններուն այն կ՚արգելէ սահմանակից պետութիւններուն սահմանային վեճերը լուծիլ ուժի գործադրումին միջոցով: 

Սահմաններու անձեռնմխելիութեան սկզբունքին բովանդակութիւնը կը ներառէ պետութիւններու պարտաւորութիւնը՝ յարգելու առկա սահմանագիծը տեղը եւ թոյլ չտալու սահմանային գծի կամայական տեղաշարժը տեղը, սահմանագծի յատումը առանց համապատասխան թոյլտւութեան կամ սահմանուած կանոններէն դուրս։ Ան նաեւ կը ներառէ իւրաքանչիւր ինքնիշխան պետութեան իրաւունքը՝ վերայսկելու իր սահմաններու յատումը մարդոց եւ տրանսպորտային միջոցներու կողմէն: 

Այսպիսով, ինչպէս տարածքային ամբողջականութեան յարգման սկզբունքը, անանկ ալ սահմաններու անձեռնմխելիութեան կամ անխախտելիութեան սկզբունքը որեւէ կերպ պատասխան չեն տուած եւ չեն ալ կրցած տալ այն հարցին, թէ որն է տուեալ ինքնիշխան պետութեան տարածքը, եւ ինչն կը մտնէ այդ տարածքին մէջ: Հետեւաբար, Ալմա Աթային հռչակագիրէպ որեւէ կերպ չի բխէր, որ Երեւանը ճանչցած է Արցախին պատկանելութիւնը Բաքուին: