1911 թուականին Սալոնիկի մէջ հրատարակուող յունական «Մակեդոնիա» թերթը ներկայացուցած է Օսմանեան կայսրութեան հայկական բնակչութեան ծանր վիճակը։ Թերթին հրապարակման համաձայն՝ Վանի եւ յարակից շրջաններու հայերը կ’ենթարկուէին քրտական աւազակախումբերու յարձակումներուն, հողերու բռնագրաւման եւ մշտական սպառնալիքներու։
Յօդուածին մէջ կը նշուի, որ իշխանութիւնները ոչ միայն չէին կանխեր բռնութիւնները, այլ շատ յաճախ անտարբեր կը մնային տեղի ունեցող դէպքերուն նկատմամբ։ Վանի հայ մետրոպոլիտը Պատրիարքարան ղրկած հեռագիրին մէջ ահազանգած էր, որ զինուած խումբերը կը յարձակին գիւղերու եւ արտերուն մէջ աշխատող քրիստոնեաներու վրայ, ինչի հետեւանքով բնակիչները վախէն փակուած էին իրենց տուներուն մէջ։
Թերթը նաեւ կը գրէ, որ հայերու շրջանին մէջ կ’աճէր Ռուս Ուղղափառութիւնը ընդունելու միտումը՝ որպէս պաշտպանութեան եւ փրկութեան միջոց։ Միեւնոյն ժամանակ բազմաթիւ հայեր օգնութիւն եւ արտագաղթի հնարաւորութիւն կը խնդրէին՝ փորձելով հեռանալ անապահով ու ճնշիչ պայմաններէ։
Այս հրապարակումը եւս մէկ պատմական վկայութիւն է այն մթնոլորտին մասին, որ կը տիրէր Արեւմտեան Հայաստանի մէջ՝ Հայերու ցեղասպանութենէն քանի մը տարի առաջ։