Հայերուն ջարդերը Սումգայիթին եւ Բաքուին մէջ

  • by Western Armenia, February 27, 2024 in Պատմութիւն
62 դիտում

Երկար տարիներ ատրպէյճանական քարոզչութիւնը յստակ չի իմացեր, թէ ինչպէս արձագանքէ Սումգայիթին մէջ հայերու կոտորածին թեմային։ Ակնյայտ է, որ չի յաջողուեր հարցը փակիլ, ուստի պետք էր ստեղծիլ իրադարձութիւններու` իրենց համար բարենպաստ պատկեր։ Ետք յայտնուած են սումգայիթեան ողբերգութեան տարատեսակ պատճառներ եւ «սցենարներ»։

Western Armenia TV-ին կը ներկայացնէ ուսումնասիրուած  «սցենարներ»-էն մէ քանիսը։

«Առաջին սցենարին համաձայն` 1988թ.–ին Հայաստանին մէջ, իբր, տեղի են ունեցած ատրպէյճանցիներու կոտորածներ, որոնք փախած են Սումգայիթ, որտեղ տեղի են ունեցած որոշակի իրադարձութիւններ»։ Այդ թեման փորձած են տարածիլ նաեւ միջազգային ԶԼՄ–ներու շրջանակը»։ Ետք սկսած են առաջ մղիլ այն գաղափարը, որ ամէն ինչ կազմակերպուած է խորհրդային Պետական անվտանգութեան կոմիտէին կողմէն։ Արդիւնքը հանգած են աւելի անհեթեթ վարկածի։ Քանի որ հարիւրաւոր ջարդարարներու շարքը եղած է Էդուարդ Գրիգորեան (կիսով չափ հայ, անոր ընտանիքը վաղուց լքած է Հայաստանը), ապա կեդրոնացած են անոր վրայ։ Թէեւ վարկածն ինքնին անհեթեթ է, այնուամէնայնիվ, ատրպէյճանցիներն ակտիվօրէն կ՚աշխտէին այդ ուղղութեամբ։ Western Armenia TV-ին  կը յիշեցնէ, որ բազմաթիվ վկայութիւններ կան այն մասին, որ Սումգայիթին մէջ հայերուն կոտորածը նախօրոք ծրագրուած է եղած։ Կոտորածներու օրերուն շատ հայերու բնակարաններու մէջ չեն աշխտած հեռաձայնիչները, ոստիկանութիւնը ոչ մի կերպ չի արձագանքած քաղաքին մէջ կատարուող անկարգութիւններուն։ Աւելին` վկայութիւններ կան, որ ոստիկաներ են եղած նաեւ ջարդեր իրականացնողներու շարքերու մէջ, որոնք ունեցած են նախօրոք կազմուած հայերու հասցեներու ցուցակները։ 1988թ.–ի 27-29–ը Փետրուար Բաքու՝ Սումգայիթ հայաբնակ քաղաքին մէջ տեղի ունեցած կոտորածները յանգեցուցած են տասնեակ զոհերու եւ հարիւրաւոր վիրավորներու։ Ատ նշանակալի իրադարձութիւն եւ բեկումնային կետ է դարձած ազգամիջեան յակամարտութեան սրման մէջ, ինչը յանգեցուցած է Սումգայիթէն՝ Արցախ եւ Արցախէն՝ Հայաստան հայ փախստականներու առաջին հոսքերուն։