Հայերու հարուստ պատմութիւնը Նիդերլանդներու եւ Պելկիոյ մէջ

  • by Editbeglari, February 22, 2024 in Հին Պատմութիւն
514 դիտում

Ամսթերտամի հայ համայնքը սկիզբը փոքր էր։ Մօտ 800 հայկական անուն` քաղաքի քաղաքապետարանի նոտարական ակտերու մէջ 1600-1800 թուականներուն: 

Համայնքն իր ժողովրդագրական գագաթնակետը հասած է 1668 թուականին, երբ կարելի է հաշուիլ 66 հայկական տոհմանուն: Հարուստ հայերը ընդօրինակեցին Ամսթերտամի վերնախավին՝ պատւիրելով ոսկեա եւ արծաթեա ծննդեան եւ ամուսնութեան մեդալներ, որոնց վրայ հայերէն գրութիւններով առկա են ծնունդներն ու ամուսնութիւնները: 

Ամսթերտամի հայկական եկեղեցին։

Առաջին հայ քահանան 1665 թուին հրաւիրուած է Ամսթերտամ՝ մասնաւոր տուները կրօնական արարողութիւններ անցկացնելու համար։ Նոտարական հաշուառումը, որը կը թուագրուի  1703֊ին, կը վերաբերէ Կոնինգսդվարսստրատուին մէջ գտնուող հայկական թաքնուած եկեղեցիին։

1714 թուի 30-ը Յունուար իշխանութիւնները թոյլտւութիւն են տուած հայերուն` կառուցելու փողոցէն տեսանելի եկեղեցական պաշտօնական շէնք։ Մայիսը 1714-ին 40 հայ վաճառականներ ֆինանսաւորեցին Ամսթերտամին կեդրոնը՝ Կրոմբումսլոտ ափը գտնուող երկու պահեստներու վերածումը հայկական եկեղեցիի։ 1749-ին արտաքին մուտքը զարդարուած է մոնումենտալ  քարերով եւ հայկական տեքստով, որը մասնաւոր ֆինանսաւորուած է հայ քահանա Յոհաննէս դի Մինասին կողմէն։

Շուրջ մեկուկէս դար իր նպատակին ծառայելէն ետք այս շէնքը փակուեցաւ` իր ժողովի նուազման պատճառաւ։ 1874 թուին Էջմիածնի կաթողիկոսին հրամանաւ շէնքը վաճառուած է 10000 ֆլորինով։ Ատկէ ետք շէնքին մէջ գործէր կաթոլիկական նախակրթարան աղջիկներու համար` աւելի քան մեկ դար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք Ամսթերտամին հայ համայնքը սկսած է աճիլ, եւ հայերը շէնքը գնած են դեռ 1989-ին եւ այսօր ալ այն կը գործէ` որպէս հայկական եկեղեցի Ամսթերտամին կեդրոնը: