Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու հարցին շուրջ(1955 թուական) 

  • by Western Armenia, March 02, 2024 in Արդիական Պատմութիւն
42 դիտում

“Western Armenia TV”-ին Ձեզի  կը ներկայացնէ 1955-ի 6-7 Սեպտեմբերու դէպքերու մասին պատմող վերջին 3-րդ  յօդուածը։ 

6-7 Սեպտեմբերու  դէպքերու հետ կապուած սկզբնական շրջանը թիւրքական դատարանները մեղադրանք են առաջադրած 4480 անձի, սակայն ընթացքին անոնց մէ մասին վրայէն հանուած է մեղադրանքը, իսկ արդեն 1955թ. վերջին 3933 հոգի ազատ է արձակուած: 1956 թ. Յունուարին  61 հոգի արդարացուած է, դատապարտուած է ընդամէնը 228 անձ, այն ալ բաւական մեղմ պատժամիջոցներով: Ի դէպ, նկատինք, որ թիւրքական դատական համակարգը 1955թ. 6-7 Սեպտեմբերու  դէպքերուն անդրադարձած է նաեւ աւելի ուշ։ 1960թ. 14 Հոկտեմբեր  Մարմարա ծովի Յասսըադա կղզիին մէջ սկսուած է 1960թ. 27 Մայիս  ռազմական հեղաշրջումին հետեւանքով իշխանութենէ հեռացուած 592 տարբեր պաշտոնեաներու՝ այդ թիվը եւ Թիւրքիոյ նախկին նախագահ Ջելալ Բայարի, վարչապետ Ադնան Մենդերեսի, նախարարներու, պատգամաւորներու դատավարութիւնը: Ներկայացուած մեղադրանքներու թիվն էր նաեւ 1955թ. սեպտեմբերի 6-ին և 7-ին Պոլսի, Իզմիրի և այլ վայրերը յոյներու ու հայերու նկատմամբ իրականացուած ջարդարարութիւնները:  Այս ամէնը ցոյց կուտայ, որ անգամ թիւրքական իրաւապահ մարմիններն  ի վիճակի չեն եղած ամբողջութեամբ կոծկիլ արդեն XX դարի կեսերուն Թիւրքիոյ իշխանութիւններու կողմէն կազմակերպուած ջարդարարական գործողութիւնները: Աւելացնինք  նաեւ, որ 6-7 Սեպտեմբերի  դէպքերը թիւրքական քաղաքական դաշտին վրայ եւս սկանդալային բացայայտումներու պատճառ են դարձած. ընդդիմադիր ԺՀԿ-ն եւ իշխող ԴԿ-ն հանդէս եկան զիրար քննադատող, մերկացնող յայտարարութիւններով եւ ելոյթներով:  Սակայն 6-7 Սեպտեմբերի  հետ կապուած ամէնէն սկանդալային բացայայտումը եղաւ աւելի ուշ. տարատեսակ փաստերու եւ ապացոյցներու հիման վրայ բացայայտուեցաւ, որ Սալոնիկին մէջ Աթաթիւրքին տան վրայ ռումբ նետիլը իրականութեան մէջ կազմակերպած էին թիւրքական յատուկ ծառայութիւնները` իրենց գործակալներու միջոցով: : Փաստօրէն` ե՛ւ Սալոնիկին գործողութիւնը, ե՛ւ Պոլիսին  ու այլ քաղաքներու մէջ բողոքին հանրահաւաքներու անցկացումը, ե՛ւ զինուած հրոսակախումբերու հարձակումները յոյներու եւ հայերու տուներու եւ խանութներու վրայ, մէկ միասնական ծրագիրին մաս են կազմած, որու կազմակերպիչը թիւրքական իշխանութիւնն էր` իր համապատասխան կառոյցներով: Յաւելենք նաեւ, որ 1955 թ. 6-7 Սեպտեմբերու  դէպքերու մասին մինչ օրս ալ կը շարունակուին հետաքրքիր եւ յաճախ սկանդալային բացայայտումներ, տուալներ ի յայտ գալ, որոնք յաւելեալ լոյս կը  սփռէն տեղի ունեցածին վրայ, եւ աւելի յստակ կը ներկայացուն թիւրքական իշխանութիւններու յանցաւոր վարքագիծը: