Արցախեան գորգերը՝ ինքնատիպ հայկական զարդանախշերով, ներկայացուած են իբրեւ Բաքուի պատմական յիշողութիւն

  • by Western Armenia, June 08, 2024 in Ժառանգութիւն
28 դիտում

Վերջին շրջանը Բաքուի կողմէն հայկական ժառանգութեան իւրացման քաղաքականութիւնն ակտիվացած է միջազգային տարբեր յարթակները՝ ցուցահանդեսներու, դասախոսութիւններու եւ գիտական լսումներու տեսքով։  Այս անգամ խօսքը Լատւիոյ մայրաքաղաք Ռիգային մէջ բացուած «Ատրպէյճանական գորգեր․ յիշողութեան գենետիկական կոդը» խորագիրով ցուցահանդեսին մասին է։ Այս մասին կահազանգէ  Monument Watch յարթակը։

Արցախեան գորգերը՝ իրենց ինքնատիպ հայկական զարդանախշերով ու խորհրդաբանութեամբ՝ կը ներկայացուին իբրեւ Բաքուի աւանդական գորգագործության մշակոյթ։  Գորգերու վրայ առկա նշանները, կենդանիներու եւ թռչուններու պատկերները, նախշերը եւ ատոնց շուրջ հաւատալիքները կիրառուած են հայկական գորգագործութեան մշակոյթին մէջ եւ ունին դարաւոր պատմութիւն։

Ցուցահանդեսը նախաձեռնուած է Լատւիոյ մէջ Բաքուի դեսպանատունը։ Այն նուիրուած է Բաքուի եւ Լատվիոյ միջեւ դիվանագիտական ​​յարաբերութիւններու հաստատման 30-ամեակին, որն ալ  աւելի կընդգծէ միջոցառման պետական ուղղորդուածութիւնը։ 

Նմուշները կը կրկնեն Արցախի Ջրաբերդի հայկական ֆեոդալական իշխանութեան գորգագործական կեդրոնէն սերուած «Արծվագորգ»-երը, Սիւինիքի եւ Նախիջեւանի Գողթն գաւառի «Որոտան» տիպի գորգը, ինչպէս նաեւ Շիրուանի գորգերը։ 

«Արծվագորգի» գլխաւոր զարդամոտիվը Արծիվն է։ Այն թեւաւոր Արեւի կամ ուրարտական Խալդի աստուածութեան, զրահադաշտական Ահուրամազդայի կերպաւորումներէն է։ Թեւաւոր արեւի այսպիսի պատկերագրութիւնը հայկական արուեստին մէջ յայտնի է դեռեւս հնագոյն ժամանակաշրջանէն եւ իր արտայայտութիւնն կը գտնէ  նաեւ Արցախ-Սււնիքի հայկական ուշմիջնադարեան գորգերու վրայ։

Հարթակը հարկ կը համարէ նշիլ, որ ցուցանմուշները Բաքուի Ազերխալչա (Azerkhalcha/Azərxalça) ընկերութեան արտադրանքն են, որը միակ գորգ արտադրողն է հոն: Իսկ ատ ցուցիչն է այն բանի, որ գործարանի կողմէն ստեղծուած՝ արցախեան զարդանախշերու կրկնօրինակներով հաւաքածուներու ստեղծումը ուղղորդուած է, մէնաշնորհային եւ պետական յովանաւորչութեամբ։

Ալ աւելի վտանգաւոր է այն, որ ցուցայանդէսը նաեւ կրթական ծրագրերու միջոցով հայկական ջնջելու միտում ունէ, որու ապացոյցը նոյն թանգարանին մէջ  տեղի ունեցած դասախօսութիւններն են, որու ընթացքը Շուշին ներկայացուած է իբրեւ Բաքուի դարաւոր մշակութային մայրաքաղաք։ 

Դեռեւս 2021ին Բաքուն փաստաթուղթեր է ներկայացուցած ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին Շուշին որպէս ատրպէյճանական քաղաք՝ «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ստեղծարար քաղաքներու ցանցին մէջ» ընդգրկելու համար, բացի այդ Բաքուն 2023ին մեր հայկական Շուշին հռչակած է «Թիւրքական աշխարհի մշակութային մայրաքաղաք»։

Հայկական հարթակն կընդգծէ՝ Բաքուն, խեղաթիւրելով պատմական փաստերը, կը չեզոքացնէ ժառանգութեան իրական աւանդոյթը՝ զրկելով այն իր իսկութենէ։ Այն կը խախտէ ՅՈՒՆԵԿՕ-ի կողմէն ընդունուած ժառանգութեան իսկութեան սկզբունքը, քանզի համաձայն Նարային մէջ 1994ին ընդունուած փաստաթուղթի, ճշմարիտ ու հավաստի պետք է ըլլան այն գիտելիքը, որոնք կը դրուին ժառանգութեան հիմքը եւ այն արժանահաւատ տեղեկոյթով պետք է պահպանուի։