Մենք ենք, մեր տեղանունները

  • by Western Armenia, February 09, 2024 in Ժառանգութիւն
56 դիտում

Արեւմտեան Եփրատի՝ Արեւմտեան Հայաստանը գտնուող ակունքներէն մէկը, որ կը հոսի Կարին քաղաքէն հիւսիս ընկած տարածքով եւ կը կոչուի Խաչափայտին ջուր, թուրքերն անուանափոխած են «Դումլուսու»: Ըստ պահպանուած աւանդութեան՝ գետակն իր «Խաչափայտին ջուր» անունը ստացած է բիւզանդական Հերակլ կայսեր կողմէն բերուած ու հոս թաքցուած Քրիստոսին խաչափայտէն, որի խփուած տեղէն հրաշքով բխած է այս ջուրը: Խաչափայտին մասին կը գրեն բազմաթիվ պատմագիրներ եւ ուսումնասիրողներ: Ղեւոնդ Ալիշան կը գրէ, որ Խաչափայտին աւազանին մէջ են թաքուցածլ խաչափայտը եւ ապա՝ տեղափոխած Կոստանդնուպօլիս: 

Յակոբ Կարնեցի կը գրէ, որ Խաչափայտ գետը սկիզբ կառնէ Կարին քաղաքին հիւսիսը գտնուող Տումլին լեռէն, եւ ինքն ալ կը կոչուի նոյն անուամբ: Այս գետակն առաջացուցած է Խաչափայտին լիճը, որը կը կոչուեր նաեւ Սուրբ Խաչին աղբիւր, որը նոյնպէս թիւրքերն անուանափոխած  են Դումլու կամ Դումլիբունար։ «Դումլու»  կը նշանակէ  «պաղ, սառը», «բունար»՝ «աղբյուր»: Եւ այսպէս, թիւրքերը, մէկ` «դումլու» բառով անուանափոխելով, միանգամից վերացուցած են հայկական բարեհունչ ու իմաստալից քանի մը աշխարհագրական վայրերու անուանումները: