Գեղհովիտ գիւղը փռուած է Մարտունի գետի 2 ափին՝ Քռա եւ Դեմեր բարձրավանդակներու միջեւ: Գեղարքունիքի մարզի Մարտունի տարածաշրջանի՝ ծովի մակերեւոյթէն մոտ 2100 մ բարձրութեան վրայ գտնուող Գեղհովիտն ունի հազարամեակներու պատմութիւն: Գիւղին մէջ պահպանուած  բազմաթիւ  յուշարձաններ, ամրոցներ, եկեղեցիներ, հնավայրեր, ժայռապատկերներ եւ  դամբարանադաշտեր:

Ժամանակին եղած է Մեծ Հայքի Սիւնիք աշխարհի Գեղարքունիք գաւառի կազմին:  Սեւանա լիճի հարաւային կողմն է՝ Մարտունի-Եղեգնաձոր մայրուղիի վրայ: Գիւղի վարչական տարածքին՝ Վարդենիսի լեռնաշղթայի Սեւ սար լեռի ստորոտին, պահպանուեր է եզակի յուշարձան՝ աստղադիտարան՝ երկնքի քարտէսը պատկերող ժայռեր: Ըլլալով բնակլիմայական բարենպաստ տարածք՝ չնայած ցուրտ ձմեռներուն, Սեւանա լիճի հարաւային այս հատուածները, հատկապէս ալպիական գոտիին մէջ, վաղնջական ժամանակներէն մարդն ապրած ու արարած է: Այստեղ մի քանի դամբարաններ կան, որոնք հեթանոսական շրջան կը յիշեցնէն:

Յարգելի հայրենակիցներ, տարագիր հայեր, այսօր, առաւել, քան երբեւէ, անհրաժեշտութիւն ունինք ճանաչելու եւ տէր կանգնելու մեր պատմական, մշակութային ժառանգութեանը, մեզ բաժին հասած հայրենիքին ու անոր ամեն մէկ մասնիկին։ Ճանաչելով մեր մշակոյթը, մենք հնարաւորութիւն կ՛ունենանք աւելի գրագէտ եւ գիտելիքներով զինուած պաշտպանելու մեր սեփականութիւնը, մեր ժառանգութիւնը։

Leave a Reply