Եթե ​​ասենք, որ Համշենը Սև ծովի ամենաառեղծվածային շրջաններից մեկն է, կարծում եմ, որ չենք չափազանցնի:

Ի՞նչ է իրականում Հեմշինը կամ Համշենը: Ովքե՞ր են այս համշենցիները: Հայ են? Ինչպե՞ս են նրանք սահմանում իրենց ինքնությունը: Ո՞րն է «Համշենցու ինքնությունը»: Որո՞նք են համշենական մշակույթի տարբերակիչ առանձնահատկությունները: Կա՞ն նմանություններ հայկական մշակույթի հետ:

Համշենցիների նկատմամբ հետաքրքրությունը վերջին 20 տարում ավելացել է թուրքական հասարակության մեջ: Մյուս կողմից, Հայաստանն ու Սփյուռքը վաղուց զբաղվում են համշենցիներով, կատարվում են գիտական ​​ուսումնասիրություններ  և հոդվածներ տպագրվում:

Ըստ պատմաբանների, XVIII դարում Համշենի հայ բնակչության իսլամացումից հետո համշենցիներից  ոմանք լքեցին Համշենը `այսօրվա Ռիզե նահանգի Չամլըհեմշին, Հեմշին և Չայելի գավաները և հաստատվեցին Հոպայի և Բորչկայի շրջաններում (Արդվին), իսկ մյուսները շարունակեցին մնալ այն տարածքներում, որտեղ ապրում էին:

Ովքեր պահպանել էին իրենց քրիստոնեությունը, ցրվեցին դեպի Սև ծովի հարավ-արևելք, իսկ XVIII դարի վերջին և XIX դարասկզբին գաղթեցին հյուսիս-արևելյան ափերը, մասնավորապես ՝ Ռուսաստան և Արևելյան Հայաստան:

Համշենի  մշակույթի հետազոտման և կենդանացման ասոցիացիայի (HADİG) և GOR Hemşin Culture Language History Journal- ի հիմնադիր և տնօրեններից մեկը՝ Հիքմեթ Աքչիչեքը  կարծում է, որ համշենցիների մեծամասնությունը իսլամացված հայեր են ՝ հաշվի առնելով այն հավանականությունը, որ այլ էթնիկ տարրերը, թեև սահմանափակ քանակությամբ,այնուամենայնիվ  խառնվել են համշենցիների հետ:

Աքչիչեքի խոսքով, «Պատմական աղբյուրներում նշվում է, որ համշենցիները գաղթել են մ.թ. 620 կամ 780 թվականներին Օսակա ամրոցի շրջակայքից, որը ներկայիս Հայաստանի սահմաններում է, և եկել են Համամ Ամադունու ղեկավարությամբ Սև ծովի արևելյան ափ, որտեղ հաստատվել են ներկայիս Համշենի շրջանում՝ այն ​​ժամանակվա բյուզանդական կայսեր կողմից: Համայնքը հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող ժողովուրդ էր,  տարածքը, որտեղ նրանք հաստատվել են կոչվում էր Համշեն՝ իրենց տիրոջ անունով: Իսլամացման գործընթացն սկսվեց այն բանից հետո, երբ շրջանը անցավ Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ: Ուստի, մարդկանց մի մասը գաղթեց Տրապիզոնի և Սամսունի միջև ընկած շրջան, իսկ ովքեր մնացին իրենց բնակավայրում, իսլամացվեցին»: Շարունակելով իր խոսքը, նա նշում է.«Այնուամենայնիվ, Թուրքիայում կան որոշ թուրք ազգայնամոլ պատմաբաններ, ինչպես նաև համշենցիների մեջ որոշ մարդիկ, ովքեր մերժում են այս թեզը և պաշտպանում այն ​​թեզը, որ համշենցիները թուրքական ցեղ են, որոնք Հորասան-Հեմեդանի վրայով եկել են Օսակայի շրջան և այնտեղից էլ գաղթել Սև ծով»:

Մեկ այլ անուն ՝ Jineps թերթի և Gor ամսագրի գրող Մահիր Օզքանը կարծում է, որ համշենցիները իրենց պատմությամբ կարող են ընդունվել որպես հայ ժողովրդի մի մաս: Ըստ Օզքանի՝, տեղանունները, ազգանունները, հատկապես -անց և -յան վերջավորությամբ ազգանունները, ամրապնդում են այս մոտեցումը: Օզքանը նաև ընդգծում է, որ որոշ պետական ​​աղբյուրներում համշենցիները նշվում են որպես «մահմեդական հայեր»: