Յան Լեյկենը 17 -րդ դարի վերջի տաղանդավոր հոլանդացի նկարիչ, տպագրիչ և բանաստեղծ էր, ով ապրում և ստեղծագործում էր Ամստերդամում:

Նրա կոթողային աշխատանքները փորագրություններ են, որոնք պատկերված են «Ծովի նոր ջահը» վերնագրով 5 հատորանոց քարտեզագրական ատլասում։ Լեյկենը նկարազարդումներ է կատարել նաև «Նահատակների հայելին կամ արյունոտ թատրոնը» (1685) և «Մարդկության Մնացորդները» (1694) գրքերի համար: 

1680 թվականին Յան Լեյկենը ստեղծեց մի շարք զարմանալի փորագրություններ, որոնք պատկերում էին հին այբուբենների տառերը և դրանց լատինական անվանումները:

Հայերեն այբուբենի տառերը, ինչպես նաև չինարենը և ղպտերենը՝ «Հայկական այբուբեն» մակագրությամբ, նույնպես հայտնվեցին հոլանդական հանճարի փորագրությունների վրա:

Յան Լեյկենի գրած «Հին աշխարհի այբուբենների շարքը» Ամստերդամում հրատարակել է հրատարակիչ և գիտնական Վիլհելմուս Գյուրեն: Առաջին անգամ տառերի նշանակությունն ուղեկցվում էր դրանց արտահայտություններով: Հայերեն տարբերակը ներառում է Ա-այբ, Բ-բեն,Գ-գիմ և այլն (38 տառ), որոնք արտահայտում են բնագիր հայերենի տառերը (գրաբար)։ Սա էլ հիմք հանդիսացավ արևմտահայերենի «Գրերի արտահայտման մասին» օրենքի ստեղծման համար(10), որն ընդունվել է Արևմտյան Հայաստանի խորհրդարանի կողմից:

Leave a Reply