Այս հոդվածը պարունակում է վերլուծություն,թե կան արդյոք Պատմական և իրավական հիմքեր, որպեսզի Արևմտյան Հայաստանը դառնա Միավորված ազգերի կազմակերպության անդամ ՝ Սևրի պայմանագրի հիման վրա։

Դրա համար հեղինակը հետազոտում է պատմական հանգամանքները, որոնց դեպքում Սևրի պայմանագիրը Մի կողմից դաշնակից և ասոցացված տերությունների և Օսմանյան կայսրության կողմից կնքված խաղաղության պայմանագիրն է, մյուս կողմից, նրանց ստորագրած, բայց այդպես էլ չիրագործված։

Նույն պատճառով Սևրի պայմանագրին հղում անող հոդվածում բերվում են փաստարկներ բազմակողմ պայմանագրի մասնակիցների իրավաբանական պարտավորությունների վերաբերյալ, որը ստորագրվել է “Բարձր պայմանավորվող կողմերի”  կողմից, սակայն դրա դրույթներին համապատասխան ուժի մեջ չի մտել։ 

https://chasprava.com.ua/index.php/journal/article/view/39

https://chasprava.com.ua/index.php/journal/article/view/39/38

Նախագահ Արմենակ Աբրահամյանի խոսքով, ի պատասխան այս շատ հետաքրքիր և կարևոր ուսումնասիրության, եթե նույնիսկ Սևրի դաշնագիրը վավերացված չէ բոլոր կողմերի կողմից, ինչպես  Ֆրանսիան է, ապա նույն այդ կողմերը որպես օրինակ, այն կիրառել են Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և Իտալիայի բնակչության պաշտպանության մանդատների հարցում։

Սևրի դաշնագիրը ստորագրած կողմերի վավերացնող համակարգը ավելի լավ հասկանալու համար կարևոր է ուսումնասիրել ստորագրած յուրաքանչյուր պետության՝ ներառյալ Օսմանյան կայսրության (Թուրքիա), ազգային սահմանադրությունը:

Օրինակ, 1920թ. հուլիսի 22-ին Մեհմեդ VI-ի Ինքնիշխանության խորհրդից հետո սուլթանը հրամայեց ստորագրել Սեւրի դաշնագիրը, որը համարժեք էր դրա վավերացմանը՝ օսմանյան սահմանադրության հիման վրա:

Այս ուսումնասիրության մեջ հատուցումների վերաբերյալ բացահայտված թվերը նկատի չեն առնում ողջ ցեղասպանության ժամանակաշրջանը, ինչպես նաև 1919 թվականի փետրվարին Փարիզում Պողոս Նուբարի կողմից խաղաղության կոնֆերանսում ներկայացված ցեղասպանության բնութագրերը։

Հայերը, ի թիվս այլ բաների, պետք է ստորագրող երկրներից պահանջեն Սեւրի դաշնագրի վավերացումը։

Սևրի դաշնագրի ուժի մեջ չմտնելը կամ դրա փոխարինման պահանջը թուրքական  հակահայկական և ակնհայտորեն ընդդեմ Արևմտյան Հայաստանի տարվող քաղաքականության մի մասն է։ Խաղաղության պայմանագիրը, որը հայտնի է որպես Սևրի դաշնագիր, երբեք չի եղել նման ագրեսիվ քաղաքականության առարկա, որի արտացոլումը նկատվում է շահագրգիռ ժողովուրդների մոտ:

Որպեսզի կարողանան փորձել փոխարինել Սեւրի դաշնագիրը, չցանկանալով այն վերանայել, կազմեցին Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը (2.12.1920թ.), Մոսկվայի պայմանագիրը (16.3.1921թ.), Կարսի պայմանագիրը (հոկտեմբերի 20 , 1921),  Անգորայի պայմանագիրը կամ համաձայնագիրը (20 հոկտեմբերի, 1921 թ.),     Լոզանի պայմանագիրը (24 հուլիսի, 1923 թ.), քրդական «Hoyboun» կազմակերպության և «Դաշնակցություն» կուսակցության միջև կնքված պայմանագիրը (1927 թ.),  Եվրոպական խորհրդարանի Հայկական հարցի վերաբերյալ քաղաքական բանաձեւը (18 հունիսի, 1987 թ.), կազմակերպեցին Խորհրդային Հայաստանի երկրաշարժը (1988թ. դեկտեմբերի 7), Արցախյան առաջին պատերազմը, Ջուղայի գերեզմանատան ավերումը (14.12.2005թ.),երկրորդ պատերազմն Արցախում, Արցախյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Հայաստանի Հանրապետության (Արևելյան) միջև ստորագրված հերթական պայմանագրերը։

Այս ամենը բավարար չէ  Սեւրի դաշնագրին փոխարինելու համար և չի բավականացնի Արևմտյան Հայաստանի պահանջները զսպելուն։