Արեվմտյան Հայաստան 

Դուք դեռ թույլ չեք տվել ինձ բարձրաձայնել այն ​​ամենը, ինչ տեսել եմ իմ տասնութ ամսվա տառապանքների ընթացքում…Եվ այնուամենայնիվ, ես կարիք ունեմ ամբողջ աշխարհին պատմելու այն, ինչ տեսել են իմ աչքերը, և այն, ինչ դեռ ոչ ոք չի տեսել այն ժամանակից ի վեր, ինչ գոյություն է ունեցել աշխարհը, այն աստիճան, որ ինձ լսելուց հետո մարդկությունը սարսափից կգունատվի, իսկ գաղթականի գրիչը կկոտրվեր թղթի վրա…

Ես տեսել եմ երիտասարդների, ծերերի, կանանց ու երեխաների անվերջ ու ողբալի երթը, բաժանման ու մորթելու տեսարանները, երկնքում քարացած Աստծուն, երկրի վրա մարդիկ, որոնք վերածվել են վայրագ գազանների, արյան ծովի ու հանցագործությունների օվկիանոսի վերածված աշխարհը, վարար գետ, որը բարձրացել է դիակների  քանակից․․․

Ես կենդանի մնացի, որ աշխարհի չորս կողմում ինձնից լսեն հազարավոր կտրված կոկորդների հառաչանքները, որպեսզի աչքերիս խորքից կայծակի պես բռնկվի օգնության, աղաղակների, վրեժխնդրության աղոթքների բոցը, որոնք փայլատակեցին հազարավոր հայուհիների մարող հայացքի մեջ…

Ես ողջ մնացի որպես հազարավոր նահատակների վկա, պատգամաբեր և սուրհանդակ, որպեսզի կարողանամ պատմել այն բոլոր սարսափների մասին, որոնք կատարվել են…

Ահա ես կանգնած եմ ձեր առջև․ նրանց արյան թանձրուկները կպած իմ  հագուստին, աչքերիս մեջ նրանց վեհ հայացքների սրտաճմլիկ աղաչանքներն են, իմ ականջներում նրանց աղաղակների ահասարսուռ ձայներն են։

Ես դեռ չեմ էլ ձեւակերպել այն, ինչն  ուզում եմ ասել, բայց դուք ամեն ինչ կհասկանաք իմ դիմագծերից, իմ արտաքինից, իմ տարօրինակ շարժումներից…

Ես ողջ մնացի, որպեսզի որպես  սուրհանդակ բոլորին ասեմ  և ավետեմ, որ ապրելու ցանկությունը և սառած ժպիտները, չծնված երազներն ու խեղդված ծաղիկները, սաղմերը հողի տակ և  արևից այրված երիտասարդ բույսերը  կարթնանան, կջրվեն, կկենդանանան աստվածային սիրով,  կծաղկեն, կբեղմնավորվեն ու կաճեն:

   Այս հիասքանչ էջը, որը գրել է մի երիտասարդ աղջիկ՝ օրիորդ Ասթլիկ Բիզյանը, վերջերս փախել է Թուրքահայաստանից և ժամանել Կովկաս, և որի նյութը հայտնվել է հայ փախստականների տպագիր օրգան «Հայաստան»  օրաթերթի վերջին համարներից մեկում՝ 1918 թվականին։