Արևմտեան Հայաստանի Հայերի Համագումարը և Արևմտեան Հայաստանի ազգային խորհուրդը մասնակցել են 2022 թվականի հուլիսի 4-ից 8-ը Ժնևում տեղի ունեցած Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների փորձագիտական մեխանիզմի 15-րդ նստաշրջանին: Բնիկների իրավունքների փորձագիտական մեխանիզմը մարդու իրավունքների խորհրդի օժանդակ մարմինն է, և նրա առաջարկությունները հաշվի են առնվում այդ մարմնի կողմից: Այդ նպատակով կատարվում են հետազոտություններ և քննարկվում են տարբեր թեմաներ նստաշրջանների ընթացքում։ Այս տարի ուսումնասիրությունները վերաբերում էին բնիկ ժողովուրդների և պետությունների միջև կնքված պայմանագրերին, համաձայնագրերին և այլ կառուցողական պայմանավորվածություններին, ներառյալ խաղաղ համաձայնագրերին և հաշտեցման նախաձեռնություններին և դրանց սահմանադրական ճանաչմանը: 

Արևմտեան Հայաստանի ազգային խորհրդի ամբողջական փաթեթը ուղարկվել է ՄԱԿ, որը պաշտոնապես գրանցել է Ազգային խորհրդի նախագահ Արմենակ Աբրահամյանի կատարած ուսումնասիրությունը, ով նույնպես ելույթ է ունեցել՝  այս ուսումնասիրության  թեմայով:

https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-06/conseil.nationa-armenie-occidental-EMRIP-seminar-treaties-EMRIP-seminar-treaties.docx

Այս հետազոտությունն առավել ևս կարևոր է, քանի որ Արևմտեան Հայաստանի հայ ժողովուրդն ունի իրավաբանական փորձ ՝ որպես բնիկ ժողովուրդ և օրինակ է հանդիսանում բոլոր այն ժողովուրդների համար, ովքեր ցանկանում են իրականացնել իրենց ինքնորոշման իրավունքները: Այս հետազոտությանը զուգահեռ քննարկվել են այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տասնամյակը, բնիկ ժողովուրդների շրջանում կանանց նկատմամբ բռնությունը և փորձագիտական մեխանիզմի հետագա հետազոտությունների վերաբերյալ առաջարկությունները, որոնց վերաբերյալ ելույթ է ունեցել Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար տիկին Լիդիա Մարգոսյանը: Այս բոլոր թեմաները մեծ նշանակություն ունեն հայ ժողովրդի ներկա վիճակի և նրա իրավունքների համար, որոնք մշտապես եղել են։ Այս առումով, ինչպես նաև Արևմտեան Հայաստանի ազգային խորհրդի պատվիրակության հետ իմ առաջին մասնակցության կապակցությամբ ես կցանկանայի ջերմորեն շնորհակալություն հայտնել: Ինձ հաջողվեց ավելի լավ հասկանալ այլ բնիկ ժողովուրդների, ներառյալ ինկերի և տոլտեկների կրած բոլոր տառապանքները, որոնք նստաշրջանի բացման արարողությունը սկսեցին իրենց աղոթքներով:  Փորձագիտական մեխանիզմն իր մեջ կրում է բոլոր այն առաջին ժողովուրդների ուղին, որոնք մեզ իմաստություն են սովորեցրել իրենց նախնիների ավանդույթների միջոցով։ Արևմտեան Հայաստանի ազգային խորհրդի աշխատանքը հուզեց և ոգեշնչեց ինձ, ես տպավորված էի նրանց վճռականությամբ և աշխատանքի ուժով: Որպես Արևմտեան Հայաստանի հայ ՝ ես տեսել եմ, որ իմ իրավունքները, ողջ հայ ժողովրդի իրավունքները, իսկապես պաշտպանվել են և բարձրացվել ամենաբարձր մակարդակի վրա։ Արևմտեան Հայաստանի հայերի իրավունքներն իսկապես օրինակ են բոլոր մյուս ժողովուրդների համար, որոնք նայում են մեր ժողովրդի ապագային, ինչպես որ մենք ենք նայում  նրանց ապագային ՝ մեզ հավերժ կապող միահյուսմամբ։

Չէ որ մեր ապագան նրանց ապագան է, և հակառակը։

Ամալիա Աստրիդ Ս. 10 հուլիսի 2022