Արղանամադեն  գավառը գտնվում է  Արևմտյան Հայաստանի Տիգրանակերտի վիլայեթում։ 1885 թվականին, երբ ավարտվեց  Տիգրանակերտի վիլայեթի արտաքին սահմանների ձևավորումը, գավառը Խարբերդից  փոխանցվեց  Տիգրանակերտին: Վարչական կենտրոնը Արղանա–Մադեն քաղաքն է։  Գավառի մի մասը լեռնային է և անտառապատ, ցամաքային՝ տաք կլիմայով, մեծ մասն էլ հարուստ էր ստորգետնյա հանքային բազմաթիվ կարևոր պաշարներով։

Գավառն ուներ բազում եկեղեցիներ ու վանքեր, բայց մեծ հռչակ ունեին գավառի Սուրբ Նշանը, ուր պահվում էին նաև 7 ձեռագիր մատյաններ և Բարձրահայաց Սուրբ Աստվածածին վանքերը, որոնք գործել են մինչև  հայերի ցեղասպանությունը: Սուրբ Նշան վանքը միջնադարում եղել է  հայ ձեռագրական գրչության կենտրոն: Գավառի մեկ այլ նշանավոր ուխտավայր էր՝  Բարձրահայաց Սուրբ Աստվածածին  հռչակավոր մենաստանը, որը  հայ գրչության նշանավոր կենտրոն էր: 

Արղանամադեն գավառում  գործում էր 2 հայկական երկսեռ դպրոց:

Մինչև ցեղասպանությունը գավառն ուներ գրեթե 25000-ի հասնող հայ բնակչություն: Գավառը հայտնի էր իր ընտիր գինիներով և բարձրորակ խաղողի տեսականիով։ Ցեղասպանության տարիներին Արղանամադենի հայությունը ենթարկվեց բռնագաղթի և զանգվածային բնաջնջման: Դեռևս՝ 1919 թվականին,   ցեղասպանությունը վերապրած մի քանի հարյուր հայ կրկին վերադարձավ հայրենի բնօրրան, սակայն չդիմանալով կյանքի դաժան  պայմաններին, որոշները ստիպված եղան վերջնականապես հեռանալ, իսկ որոշներն էլ կրոնափոխ  եղան՝ մնալով հայրենի  բնօրրանում: Արևմտյան Հայաստանը այս հոդվածով հերթական անգամ արձանագրում է մշակութային և նյութական հարստության կորուստը ցեղասպանության տարիներին և դրանից հետո։