Պատմության այս օրը

ԱՐԵՒՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ –  Մայիսի 22 – Դեսպանների համաժողովը ստանում է հաղորդագրություն, որ ԱՄՆ-ի Նախագահ Վիլսոնը պատրաստ է ընդունել իրավարարի  դերը `Հայաստանի սահմանները գծման հարցում:

Մայիսի 24-ին Նախագահ Վիլսոնը Սենատին ուղերձ է հղում ՝ խնդրելով թույլ տալ, որ նա ընդունի հայկական մանդատը, որը Դաշնակիցների Գերագույն խորհուրդը առաջարկել է Ամերիկային:

Այս ուղերձում նա նշում է, որ այդ առաջարկությունն արվել է Ազգերի լիգայի  22-րդ հոդվածի համաձայն և խորհուրդ է տվել, որ այն ընդունվի ՝ վկայակոչելով առաջացած համակրանքը դեպի Հայաստան, ոչ թե ամերիկյան ժողովրդի մի փոքր հատվածից, այլ այն արտառոց ինքնաբուխությունը և  հսկայական անկեղծությունը երկրի քրիստոնյա տղամարդկանց և կանանց, որոնց կամավոր ներդրումը գործնականում փրկեց Հայաստանն իր գոյության շրջադարձային կետում:

Իրենց սրտերում, ասում է նա,  մեծահոգի ամերիկացի ժողովուրդը ընդունեց Հայաստանի հարցը և որ հենց ամերիկացի ժողովրդը և  կառավարությունն են արդարացնում հայ ժողովրդի սպասելիքները, այժմ, երբ նրանք դուրս են գալիս աննկարագրելի տառապանքի և վտանգի մի ժամանակաշրջանից: Այդ պատճառով Նախագահը, հույս էր հայտնել, որ Կոնգրեսը խելամիտ կհամարի արձագանքել Հայաստանի մեծ հույսերին մեծագույն առատաձեռնությամբ. «Դա ոչ այլ ինչ կլիներ, քան դադարեցնել քաղաքակրթության հուսալի երթը, եթե Միացյալ Նահանգները մերժեր այն ժողովրդի  օգտակար ընկերներ ու խորհրդատուներ դառնալու առաջարկը  որոնք, լիազորված և պաշտոնական ձևով իրենց առաջնորդելու և օժանդակելու խնդրանք են հղել »:

Նախագահն իր ուղերձը եզրափակում է՝ ասելով, որ եթե գիտակցում է, որ առաջարկում է Կոնգրեսին կատարել «անհարմար ընտրություն», ապա նա վստահ է, որ կխոսի ՝ խոսելով մեծագույն քրիստոնյա ժողովրդի ոգու ձայնով, որը ցանկանում է տեսնել թե ինչպես են բոլոր քրիստոնյա ժողովուրդները ազատվում իրենց գարշելի հպատակությունից և տանջանքներից և ցանկանում են ոտքի կանգնել և իրենց տեղը գրավեն աշխարհի ազատ ժողովուրդների մեջ։

Սենատը այդ հաղորդագրության վերաբերյալ որոշում կայացրեց 1920-ի մայիսի 31-ին: Այն ընդամենը 12 ձայն տրամադրեց, որով լիազորեց  նախագահին՝ Հայաստանի Հանրապետության սահմանների իրավարար մանդատը ընդունելու որոշման վերաբերյալ:

Եվ նա 43 դեմ և 23 կողմ ձայների հարաբերակցությամբ մերժեց բանաձևը Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովին հանձնելու առաջարկը, քանի դեռ չի որոշվել Ամերիկայի Ազգերի լիգա մտնելու հարցը:

Վերջապես, Սենատը 52 ձայն 23-ի դեմ ձայներով ընդունեց հետևյալ բանաձևը. «Կոնգրեսը հարգալից կերպով հրաժարվում է գործադիրին տալ Հայաստանի սահմանի պաշտպանության մանդատ ընդունելու լիազորությանը»:

Միացյալ Նահանգների Սենատի կողմից Հայաստանի համար սահմանների պաշտպանության մանդատի մերժումը հսկայական ազդեցություն ունեցավ երկրի ճակատագրի վրա: Իրականում դա էր, որ տերություններին ուղղորդում էր Սևրի դաշնագրով նախատեսված անկախ Հայաստանի ստեղծմանը: Մինչ հայ ժողովուրդը օգնության կարիք ուներ ոչ պակաս, քան սիրիացիներն ու արաբները, կարիք ուներ չհետաքրքրված ներկայացուցչի օգնության ու խորհրդի, որը Ազգերի լիգայի դաշնագրի 22-րդ հոդվածը երաշխավորում է ժողովուրդներին, որոնք դեռևս ի վիճակի չեն իրենք իրենց ուղղորդելու ժամանակակից աշխարհի առանձնահատուկ ծանր պայմաններում։ Դա Հայաստան էր, որը պետք է ապավիներ միայն սեփական ուժերին։

Բացի այդ Նախագահ Վուդրո Վիլսոնը պատրաստ էր աջակցել իր ամերիկյան մանդատային նախագիծը Հայաստանի վերաբերյալ ՝ առանց հաշվի առնելու Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի կողմից տրված բացասական արձագանքը:

http://www.assemblee-nationale.fr/13/rap-info/i2553.asp