Կապադովկիայի քիչ հայտնի պատմամշակութային ուղղություններից մեկը Գյուզելյուրթի Մենաստանի հովիտն է։ Մոտ 5,5 կմ երկարությամբ հովիտը իր ժայռափոր եկեղեցիներով, վանքերով, ստորգետնյա կառույցներով և ավանդական քարե տներով այցելուներին տեղափոխում է դարերի խորքը։
Գյուզելյուրթում վանական կյանքի հետքերը հասնում են 4-րդ դար։ Տարածաշրջանը հատկապես կարևոր կենտրոն է դարձել Սուրբ Գրիգոր Նազիանզացու գործունեությունից հետո։ Հովտում պահպանվել են բազմաթիվ ժայռափոր եկեղեցիներ և կրոնական կառույցներ, որոնք վկայում են վաղ քրիստոնեական շրջանի հարուստ ժառանգության մասին։
Հովտի ամենանշանավոր հուշարձաններից է Սուրբ Գրիգոր Նազիանզացու եկեղեցին, որը կառուցվել է մ.թ. 385 թվականին՝ Բյուզանդիայի կայսր Թեոդոսիոս Ա-ի օրոք։ Շուրջ 1640 տարվա պատմություն ունեցող եկեղեցին այսօր հայտնի է որպես Մեծ եկեղեցու մզկիթ։ 1924 թվականի բնակչության փոխանակությունից հետո, երբ տարածաշրջանի հույն ուղղափառ բնակչությունը հեռացավ, եկեղեցին վերածվեց մզկիթի։
Մենաստանի հովտում պահպանվել են նաև բազմաթիվ այլ ժայռափոր եկեղեցիներ, մատուռներ և հոգևոր կյանքի հետ կապված կառույցներ։ Տարածքի պատմական պատկերը լրացնում են ստորգետնյա քաղաքները, որտեղ պահպանվել են ջրհորներ, օդափոխության համակարգեր, հացատներ, պահեստներ և կենդանիների ապաստարաններ։
Գյուզելյուրթի պատմական ժառանգության կարևոր մասն են նաև ավանդական Գելվերիի քարե տները։ Բնական ժայռային ձևավորումներն ու մարդու ձեռքով ստեղծված կառույցները միասին ձևավորում են մի յուրահատուկ պատմական միջավայր։
Մենաստանի հովիտը վաղ քրիստոնեական շրջանից մինչև Օսմանյան և հանրապետական ժամանակաշրջաններ ձգվող բազմաշերտ պատմությամբ շարունակում է մնալ Կապադովկիայի կարևոր, թեև դեռևս քիչ ուսումնասիրված ու ճանաչված մշակութային ուղղություններից մեկը։