«Էսեր-ի Ջեդիթ». Իզմիրի թղթի գործարանը և Դյուզյան ընտանիքը

  • by Editbeglari, 15 Օգոստոսի, 2026 in Լուրեր
61 դիտում

1846 թվականին Իզմիրում սկսվեց Օսմանյան կայսրության թղթի արտադրության կարևոր ձեռնարկություններից մեկի՝ Հալքափընարի թղթի գործարանի կառուցումը։ Այն ստեղծվեց Թանզիմաթի բարեփոխումների և արդյունաբերականացման շրջանում՝ պետական կառույցների ու տպագրության աճող պահանջարկը բավարարելու նպատակով։

Գործարանի ստեղծման գաղափարի և տեխնիկական կազմակերպման գործում կարևոր դեր ունեցավ հայազգի Օհաննես Դադյանը։ Գործարանի կառավարումը վստահվեց Դյուզյան ընտանիքի ներկայացուցիչ Հակոբ Չելեբի Դյուզյանին, որը նախկինում ծառայել էր Օսմանյան դրամահատարանում։

Գործարանում արտադրված թուղթը կարճ ժամանակ անց ուղարկվում էր Կոստանդնուպոլիս և օգտագործվում պետական ու պաշտոնական հաստատություններում։ Արտադրանքը կրում էր «Էսեր-ի Ջեդիթ» դրոշմը, որը դարձավ որակյալ տեղական թղթի խորհրդանիշ։

Գործարանը փակվեց 1864 թվականին՝ ֆինանսական դժվարությունների, սարքավորումների խնդիրների, պետական պատվերների դիմաց վճարումների ուշացման և եվրոպական թղթի հետ մրցակցության պայմաններում։ Այն գործեց շուրջ երկու տասնամյակ, սակայն իր պատմությամբ մնաց Օսմանյան կայսրության արդյունաբերականացման և հայ գործարարների ու մասնագետների ներդրման ուշագրավ օրինակներից մեկը։