Հայերի հարուստ պատմությունը` Նիդերլանդներում և Բելգիայում

  • by Western Armenia, 23 Փետրվարի, 2024 in Հնագույն Պատմություն
60 դիտում

Հայ գրատպություն

Որտեղ  կան հայեր, անպայման կլինեն հայկական եկեղեցիներ և գրքեր…

1656 թվականին Հայոց պատրիարքը Վենետիկ է ուղարկում ՄատթԷոս Ծարեցուն (Ցարի Մաթևոս)՝ ուսումնասիրելու, թե արդյոք Աստվածաշունչը կարող է տպագրվել հայերեն լեզվով։ Թեև Վենետիկն արդեն դարեր ի վեր  լավ հարաբերություններ ուներ հայերի հետ, կաթոլիկ եկեղեցին շատ դժվարացրեց հայերի համար ուղղափառ հայ գրականություն տպագրելը։ Այսպիսով  Ծարերցին որոշեց իր բախտը փորձել Հյուսիսային Ստորին երկրներում, որոնք այն ժամանակ կառավարվում էին բողոքականների կողմից և հայտնի էին իրենց կրոնական հանդուրժողականությամբ ամեն ինչի նկատմամբ, բացի՝ կաթոլիկությունից: Մոտ 1660 թվականին, ՄատթԷոս Ծարեցուն  բնակություն է հաստատել Ամստերդամում, իսկ 1661 թվականին տպագրվել է հայերեն առաջին գիրքը՝ «Հիսուս Որդի» վերնագրով:  1666թ. վերջապես ժամանակն էր, և առաջին տպագիր Աստվածաշունչը հայտնվեց հայերեն: Հայ տպագրիչներին հայկական այբուբենի  ձուլման հարցում օգնել է, ոչ այլ ոք, քան’ Ամստերդամի քաղաքապետ Նիկոլաաս Վիտսենը: Նա անձամբ հավաքեց տպագրության վարպետներին, ինչպիսիք էին’ հունգարացի տառերը կտրող, տպագիր և տպագրիչ Միկլոշ Տոտֆալուսի Կիսը և հայտնի Դանիել Էլսեվիեն, ով այդ ժամանակ դեռ աշխատում էր Ամստերդամում: Կարճ ժամանակում, Ամստերդամում մշակված հայերեն տառերի կաղապարները ուղարկվեցին Եվրոպայի տպագրիչներին։ Տասնյակ հազարավոր հայերեն գրքեր Ամստերդամից իրենց ճանապարհը գտան ողջ Եվրոպայում և Ասիայում: Հոլանդական համալսարանի գրադարաններում դեռևս կան մեծ քանակությամբ հայերեն տպագիր գրքեր և  այդ ժամանակաշրջանի՝ քարտեզներ։