Արցախը Հայկական լեռնաշխարհի պատմական հայկական նահանգներից մեկն է՝ Մեծ Հայքի 10-րդ նահանգը։ Այն հիշատակվում է հին աղբյուրներում և ուրարտական արձանագրություններում՝ տարբեր անվանումներով։
9-րդ դարում Արցախում ձևավորվեց Խաչենի հայկական իշխանությունը, իսկ շուրջ 1000 թվականին՝ Արցախի թագավորությունը, որը պահպանեց իր ինքնավարությունը միջնադարում։