Հուշարձանների եւ տեսարժան վայրերի միջազգային օրվա առիթով աշխարհում անցկացվող միջոցառումների ֆոնին, Արցախում իրավիճակը շարունակում է մտահոգիչ մնալ։ Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն Հովիկ Ավանեսովը արձանագրում է, որ 2020 թվականի սեպտեմբերից մինչ օրս Արցախում վանդալիզմի դեպքերը գերազանցել են 1000-ը՝ ընդգծելով, որ սա կարելի է համարել 21-րդ դարի խոշորագույն մշակութային ցեղասպանություններից մեկը։
Նրա գնահատմամբ՝ Ադրբեջանը երկար տարիներ վարում է հայկական պատմամշակութային ժառանգության ոչնչացման եւ յուրացման նպատակային քաղաքականություն, որը հատկապես սրվել է բռնազավթված տարածքներում։ Այս գործընթացը, ըստ Ավանեսովի, իրականացվում է պետական մակարդակով՝ Իլհամ Ալիեւի ղեկավարությամբ։
Արձանագրված դեպքերը ներառում են հայկական եկեղեցիների եւ խաչքարերի վնասում, արձանագրությունների վերացում, ինչպես նաեւ հուշարձանների օգտագործում շինարարական կամ ռազմական նպատակներով։ Մասնավորապես, նշվում է, որ Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին ենթարկվել է հրետակոծության, իսկ այլ սրբավայրեր նույնպես թիրախավորվել են տարբեր ժամանակահատվածներում։
Փաստերի այս ամբողջությունը, ըստ փորձագետների, վկայում է համակարգված քաղաքականության մասին, որի նպատակն է ոչ միայն ֆիզիկական, այլեւ մշակութային ժառանգության վերացումը տարածաշրջանում։