Սիրելի՛ բարեկամներ, սիրելի՛ հայրենակիցներ,

Թույլ տվեք իմ շնորհակալությունը հայտնել այս արարողությանը ներկա գտնվելու և մասնակցելու համար՝

Տիկին Նելլի Հարությունյանին, Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Ժողովի նախագահին,

Տիկին Լիդիա Մարգոսյանին, կառավարության ղեկավարին և Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Խորհրդի փոխնախագահին,

Պարոն Արման Հակոբյանին, կառավարության փոխվարչապետին,

Արևմտյան Հայաստանի կառավարության անդամներին,

Արևմտյան Հայաստանի Խորհրդարանի պատգամավորներին,

ինչպես նաև Արևմտյան Հայաստանի բոլոր քաղաքացիներին, ովքեր իրենց առօրյայում պայքարում են մեր իրավունքների պաշտպանության համար։

Թույլ տվեք նաև առանձնահատուկ հիշատակում ուղղել մեր ազատամարտիկներին, ինչպես նաև մեր դրոշակակիրներին, որոնք ամենօրյա կերպով և բոլոր ճակատներում շարունակում են մեր անվտանգության համար երկարատև պայքարը՝ բարձր պահելով մեր գոյները, որպեսզի արդարությունը հաղթանակի։

Այս հիշատակը նաև վերաբերում է հայկական 89-րդ Թամանյան դիվիզիային, որը կազմավորվեց 1941 թվականի դեկտեմբերին՝ ցեղասպանությունից փրկված Արևմտյան Հայաստանի որդիներից։ Նրանք մասնակցեցին Կովկասի ճակատամարտերին, աչքի ընկան Կուբանի ազատագրության մարտերում և 1945 թվականի ապրիլի 29-ին մտան Բեռլին։

Նրանք էին, ովքեր Բեռլինի գրավումից հետո, Ռայխստագի պատերի տակ, ձեռքերում զենքերով, դուդուկի և դհոլի հնչյունների տակ պարեցին «Քոչարի»՝ տոնելու հաղթանակը։

Առանձնահատուկ հարգանքի խոսք նաև բոլոր այն արևմտահայորդիներին, ովքեր ներգրավված էին ֆրանսիական դիմադրության շարժման մեջ՝ 1945 թվականին Ֆրանսիայի պատիվը փրկելու համար։ Ինչպես հիշեցնում էր Միսաք Մանուշյանը․ «Եթե դուք կարող եք ժառանգել ֆրանսիական քաղաքացիությունը, մենք այն նվաճել ենք»։

Այսօր մենք հավաքվել ենք միասին նշելու Արևմտյան Հայաստանի համար առանձնահատուկ օր՝ մայիսի 9-ը։

Արևմտյան Հայաստանի համար, երբ խոսում ենք հաղթանակի մասին և երբ ուզում ենք տոնել այդ հաղթանակը, մենք խոսում ենք ազատագրության մասին, և մասնավորապես՝ մեր հողերի ազատագրության։

Շուշիի և նրա շրջանի ազատագրությունը անբաժանելի մասն է այն հաղթանակի գաղափարի, որը պաշտպանում է Արևմտյան Հայաստանը, ներառյալ Քարվաճառի շրջանի ազատագրությունը և Արցախի մեծ մասի ազատագրությունը։

Չկա հաղթանակ առանց ազատագրության։ Չկա հաղթանակ, եթե այսպես կոչված հաղթանակը նշանակում է մեր հողերը օտարին հանձնել՝ ազգայնական եսասիրությունները բավարարելու համար։ Հաղթանակը ոչ առասպել է, ոչ հեքիաթ․ այն զոհողության արդյունք է՝ կանանց և տղամարդկանց զոհաբերության, ովքեր իրենց կյանքը տվեցին, որպեսզի ապագա սերունդները կարողանան ապրել և մեծանալ այս ազատագրված հողերի վրա։

Փորձեցին և դեռ փորձում են մեզ ներկայացնել 1918 թվականի մայիսի 28-ը որպես հաղթանակի օր, մինչդեռ դա այն թվականն է, երբ անկախություն հռչակեց թշնամին, որը գրավում է մեր հողերը, տարածքները և պաշարները, և որը 1918 թվականի հունիսի 4-ին Բաթումում կնքեց դաշինք թշնամու հետ՝ ամբողջ Արևմտյան Հայաստանը Թուրքիային հանձնելու համար՝ առանց Արևմտյան Հայաստանի հայ ժողովրդի ազատ և տեղեկացված համաձայնության, այն ժամանակ, երբ նույն ժողովուրդը ենթարկվում էր բնաջնջման ծրագրի։

Այսօր նույն ուժերը իրենց անվանում են «Սփյուռք» և աշխատում են ազգային և միջազգային մակարդակներով՝ չեզոքացնելու Արևմտյան Հայաստանի հայ ժողովրդի բոլոր պահանջատիրական ձգտումները՝ այդ ժողովրդի փոխարեն խոսելով և նրան ուղղելով դեպի «Հայաստան», ավելի ճիշտ՝ դեպի մի կառավարություն, որը իր հերթին ազգային և միջազգային մակարդակներով գործում է Արևմտյան Հայաստանի պետության անկախությունն ու ինքնիշխանությունը չեզոքացնելու համար՝ հողերը, տարածքները և պաշարները օտարին հանձնելով։

Ազատագրված Շուշի քաղաքը դարձավ հայկական վերածննդի կենտրոն՝ պաշտոնական հիմնադիր ակտով՝ Արևմտյան Հայաստանի Հայերի Ազգային Խորհրդի հռչակագրով, 2004 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։ Հետևաբար, այս հաղթանակը հնարավոր դարձրեց նաև մեկ այլ հիմնադիր ակտի ընդունումը՝ Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Սահմանադրության ծնունդը՝ 2016 թվականի մայիսի 9-ին։

Այսպիսով, երկար տարիների պայքարից, զոհողությունից և տառապանքից հետո, Արևմտյան Հայաստանը վերածնվեց իր մոխիրներից՝ մինչև ազգային սահմանադրության ընդունումը, որը իր մեջ ներառում է ոչ միայն պատմությունը, հիշողությունն ու ազգային կազմավորման հիմնարար սկզբունքները, այլ նաև ինքնիշխանության և անկախության գլուխները՝ հիմնված ազգային ինքնության վրա։

13 գլուխներից բաղկացած՝ Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Սահմանադրությունը համապատասխանում է այն ինքնիշխան ակտին, որը իր ոգով և մարմնով պետք է թույլ տա Արևմտյան Հայաստանին կերտել իր ապագան։

ԳԼՈՒԽ Ա․ — Սահմանադրական սկզբունքների հիմքերը – Ազգային ինքնիշխանություն (հոդված 1–15)

ԳԼՈՒԽ Բ․ — Մարդու իրավունքներ, հիմնարար ազատություններ և պարտականություններ (հոդված 16–57)

ԳԼՈՒԽ Գ․ — Բնապահպանական, ժողովրդագրական, սոցիալական և տնտեսական համակարգ (քաղաքացիական անվտանգություն, տարածքային կառավարման համակարգ և առողջապահություն) (հոդված 58–65)

ԳԼՈՒԽ Դ․ — Լեզու, մշակույթ և ավանդույթներ (հոդված 66–68)

ԳԼՈՒԽ Ե․ — Նախագահ և նախագահական խորհուրդ (հոդված 69–82)

ԳԼՈՒԽ Զ․ — Ազգային ժողով (հոդված 83–116)

ԳԼՈՒԽ Է․ — Կառավարություն (հոդված 117–122)

ԳԼՈՒԽ Ը․ — Իրավական և դատական համակարգ, Սահմանադրական դատարան (հոդված 123–136)

ԳԼՈՒԽ Թ․ — Դատարաններ (հոդված 137–144)

ԳԼՈՒԽ Ժ․ — Պետական համակարգի կառույցների միջև հարաբերություններ՝ նախագահ, Ազգային ժողով, կառավարություն, Սահմանադրական դատարան, իրավական և դատական համակարգ (հոդված 145)

ԳԼՈՒԽ ԺԱ․ — Արևմտյան Հայաստանի հայերի ինքնավար մարմիններ և իրավական հարաբերություններ աքսորված հայերի հետ (հոդված 146–157)

ԳԼՈՒԽ ԺԲ․ — Սահմանադրության ընդունում, փոփոխություն և հանրաքվե (հոդված 158–160)

ԳԼՈՒԽ ԺԳ․ — Եզրափակիչ և անցումային դրույթներ (հոդված 161)

Ահա թե ինչու, իմ պաշտոնով և լիազորությամբ, Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Սահմանադրության 10-ամյակի առիթով, Արևմտյան Հայաստանի քաղաքացիներին, մասնագետներին, միջազգային կառույցներին և պետություններին տրամադրում եմ «Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Սահմանադրության իրավական և միջազգային օրինականության մասին եզրակացությունը»։

Արևմտյան Հայաստանը Հանրապետություն է՝ հիմնված արդարության, շարունակականության և խաղաղության վրա։

Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Սահմանադրությունը վերականգնողական իրավունքի գլուխգործոց է։ Այն պատմական տառապանքը վերածում է օրինականության, աքսորը՝ ինքնիշխանության, իսկ հիշողությունը՝ արդարության։

Նրա ոգին կարելի է ամփոփել երեք համամարդկային սկզբունքներով՝

**Արդարություն** — որովհետև այն վերականգնում է խախտված իրավունքը և հիմնում բարոյապես օրինակելի իրավական պետություն։

**Շարունակականություն** — որովհետև այն իրավական և ազգային գիտակցության մեջ շարունակում է 1920 թվականի Հանրապետությունը։

**Խաղաղություն** — որովհետև այն ինքնիշխանությունը հաստատում է ոչ թե այլ ժողովուրդների դեմ, այլ ճանաչման, արժանապատվության և համագործակցության համար։

Այս իմաստով, Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետությունը միջազգային հանրությանը ներկայանում է ոչ թե որպես անջատողական պահանջ, այլ որպես արդար և դրական իրավունքի ու հիշողության խաղաղ վերականգնման օրինակ։

Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Սահմանադրությունը (2016) համապատասխանում է միջազգային հանրային իրավունքին, ՄԱԿ-ի սկզբունքներին, բնիկ ժողովուրդների վերաբերյալ միջազգային գործիքներին և պետական շարունակականության վերաբերյալ իրավագիտությանը։

Այն հանդիսանում է իրավական և մշակութային ինքնիշխանության օրինական ակտ, որը ապահովում է 1920 թվականին ճանաչված հայկական պետության շարունակականությունը։

Իրավունքով և խղճմտանքով այն Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետությանը տալիս է շարունակական, ժողովրդավարական, խաղաղ և համամարդկային արդարության վրա հիմնված պետության ամբողջական օրինականություն։