«Արցախից բռնի տեղահանվելուց հետո մենք կորցրինք ոչ միայն տները, ունեցվածքը, այլև այն բնական մշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվում էին մեր հիշողությունը, սովորույթները, ավանդույթներն ու լեզուն։ Դրա համար այսօր արցախահայերի մշակութային իրավունքների հարցը պարզապես անցյալի հարց չէ, այլ մարդու իրավունքների հարց է»,- այսօր ԱԺ-ում «Արցախահայերի սոցիալ-տնտեսական և սոցիալական մի շարք այլ կարգավորումների իրավական հիմքերը, խնդիրները և լուծումները» թեմայով քննարկման ժամանակ ասաց Արցախի Հանրապետության մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և զբոսաշրջության նախկին նախարարը։
Արեւելյան Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունը և դրանից բխող 2023–2025 թվականների գործողությունների ծրագրով նախատեսվում էին արցախահայերի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու փոխանցմանն ուղղված միջոցառումներ՝ ներառյալ դրա գույքագրումը, տվյալների բազայի ստեղծումը և այլն։
2023 թվականի նոյեմբերին ՀՀ կառավարությունը հաստատել էր ՀՀ մշակույթի պահպանության, զարգացման ու հանրահռչակման ռազմավարությունը և դրա իրականացման գործողությունների ծրագիրը։ Այդ ռազմավարության մեջ նույնպես որպես առաջնային խնդիր սահմանված էր բռնի տեղահանված անձանց ոչ նյութական մշակութային ժառանգության գույքագրումը։ «Դրա իրականացման մասով, ցավոք, դրական բաներ չենք կարող արձանագրել։ Մշակութային ժառանգության գույքագրումը, եթե նույնիսկ իրականացվել է, դեռևս չի նշանակում այդ մարդկանց մշակութային իրավունքների իրացում»,- ասաց նախարարը։