Արցախյան հարցը Սան Ռեմոյի համաժողովում

  • by Western Armenia, 14 Փետրվարի, 2024 in Քաղաքականություն
69 դիտում

Թուրքական մամուլն ընդգծում է, որ Սան Ռեմոյի կոնֆերանսը զբաղվել է Հայկական հարցով հենց այն ժամանակ, երբ Էրիվանի Հանրապետության հայերը բացահայտ պայքարում էին Ադրբեջանի հետ՝ Ղարաբաղի վիճելի տարածքը տիրապետելու համար։

Դաշնակից տերությունների պատվիրակները պետք է սահմանազատեին Հայկական պետության հարավային սահմանները՝ թուրքական պայմանագրի (Սևրի պայմանագիր) զարգացման տրամաբանական հետևանք։

Պողոս Նուբար փաշան պնդում էր, որպեսզի Էրզրում քաղաքը և Էրզրումի վիլայեթը վերագրվեն Հայաստանին։ Ուղերձ T.H.R. գործակալությունից’ ապրիլի 25-ին Կոստանդնուպոլսից, վերապահումներով տրված, Դամադ Ֆերիդ փաշայի կառավարությունը պատրաստ էր  Էրզրումը զիջել հայերին։

Մենք նշում ենք, որ Հայկական հարցի լրջությունը ոչ այնքան թուրքական սահմանի սահմանազատման մեջ է, որքան Արևելքի՝ Ադրբեջանի սահմանի մեջ։ Այստեղ, բացի բազմաթիվ վեճերից, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վերջին մեկ տարվա ընթացքում սկսված բազմաթիվ պայքարների հիմնական առարկան Ղարաբաղի՝ լեռնային և ռազմավարական շրջանն է, որը իսկական միջանցք է ՝Ադրբեջանից արագ անցնելու Ասիական Թուրքիա։ Ադրբեջանին վերագրվող Ղարաբաղի տարածաշրջանը Հայաստանի համար ադրբեջանա-թուրքական դաշինքի ներխուժման մշտական ​​վտանգ է։ Սան Ռեմոյի համաժողովը քննարկեց այս հարցը:

Հայ ազգայնական «Երգիր» am  ը  ապրիլի 25-ին գրել է.

՞Հենց այն պահին, երբ Բաքվի իշխանությունը կրկին փորձում է ուժով գրավել Ղարաբաղն ու Զանգեզուրը, փոխըմբռնման դիվանագիտությունը Սան Ռեմոյում քննում է Հայաստանի և հատկապես Ղարաբաղի սահմանների հարցը։

Հաջորդ ապագան մեզ կպատմի բարձրագույն ժողովի որոշման մասին։ Բայց, մինչ այդ, մեր պարտքն է վերադառնալ նրան  ինչը վերաբերում է մեր  է մեր իրավունքներին  և հաստատել դա՝ օգտագործելով անհերքելի պատմական, էթնիկ և ազգագրական փաստարկներ։

Ղարաբաղի տարածաշրջանը պարունակում է 300 հազար  հայ բնակչություն։ Բայց, անկախ այս նկատառումից, Ղարաբաղը մեզ համար էական է ՝ իր ռազմավարական դիրքի համար, ինչը նրան դարձնում է մեր հայրենիքի բնական պարիսպը։

Ուստի, մենք իրավունք ունենք ինքներս մեզ հարց տալու, թե ինչ լուծում է տրվելու’ մեզ համար այդքան կարևոր այս հարցին։ Հայ ժողովուրդը ոչ միայն չի համաձայնի, որ Ղարաբաղը վերագրվի Ադրբեջանին, այլև ինքը՝ Ղարաբաղի բնակչությունը։

Վերջին տասնութ ամիսների ընթացքում այս բնակչությունը հաստատապես ցույց է տվել իր հավակնությունները և Հայաստանին կցվելու իր անփոփոխ ցանկությունը։

Որպեսզի Հայաստանն ապրի, զարգանա, բարգավաճի և դառնա Արևելքում կարգուկանոնի տարր ու խաղաղության ու անվտանգության երաշխիք, բացարձակապես անհրաժեշտ է, որ նա ունենա բնական սահմաններ, որոնք պաշտպանում են իրեն ցանկացած արտաքին ագրեսիայից։

Այս տեսանկյունից ղարաբաղյան հարցն էլ ավելի մեծ նշանակություն ունի։

    Թուրքական մամուլի պարբերական    տեղեկագիր.մարտի 20-ից ապրիլի 25-ը, 1920 թ.