Մարդկության պատմության մեջ հաճախ նկատվում է հակասություն՝ պատմական հիշողությունների ներքին ընկալման և իրական ժողովրդագրական ու գենետիկ պատկերի միջև։
Գիտական տարբեր ուսումնասիրություններում քննարկվում է Արևմտյան Հայաստանի բնակչության ձևավորման պատմական գործընթացը՝ հաշվի առնելով միգրացիաները, խառնամուսնությունները և 20-րդ դարում տեղի ունեցած զանգվածային տեղաշարժերը, որոնք խորապես ազդել են տարածաշրջանի էթնիկ կառուցվածքի վրա։
Գենետիկական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Թուրքիայի ներկայիս բնակչությունը հիմնականում ձևավորվել է տարածաշրջանի հին տեղաբնիկ բնակչության հիմքի վրա՝ տարբեր պատմական շերտերի խառնմամբ, այդ թվում՝ Կենտրոնական Ասիայից եկած փոքր գենետիկ ներդրումներով։
Միևնույն ժամանակ գիտական մոտեցումներում ընդգծվում է, որ հայերը էթնիկ առանձին ժողովուրդ են՝ իրենց հստակ պատմական, լեզվական և գենետիկ ինքնությամբ, որը ձևավորվել և պահպանվել է հազարամյակների ընթացքում Արևմտյան Հայաստանի և Կովկասի տարածքներում։
Այս թեման գիտական շրջանակներում դիտարկվում է ոչ թե քաղաքական, այլ պատմամարդաբանական տեսանկյունից՝ նպատակ ունենալով հասկանալ տարածաշրջանի բազմաշերտ ժողովրդագրական զարգացումները։