Էրդողանը զանգում է Պապին․ Որո՞նք են թուրք նախագահի իրական մտադրությունները

  • by Éditeur, 04 Հունվարի, 2018 in Քաղաքականություն
316 դիտում

Ներկայացնում ենք Regnum-ում հրապարակված Ստանիսլավ Ստրեմիդլովսկու հոդվածը՝ Վատիկանի և Թուրքիայի նախագահի միջև ընթացող հեռախոսազանգերի և դիվանագիտական խաղերի շուրջ։

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանը այս ամիս երկրորդ անգամ է կապվում Վատիկանի հետ։ Նա խոսել է Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոսի հետ։ Վատիկանը խոսակցության մասին շատ սակավ տեղեկատվություն է հաղորդում։ Ասվում է, որ հեռախոսային խոսակցությունը կայացել է, և նախաձեռնողը եղել է Թուրքիայի նախագահը։

Թուրքական կառավարական Anadolu գործակալությունը որոշ մանրամասներ է հաղորդում։ Պարբերականի տվյլաներով՝ «Թուրքիայի նախագահը և Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոսը ողջունել են նախորդ շաբաթ ՄԱԿ-ի կողմից ընդունված բանաձևը, որը մերժում է Երուսաղեմը Իսրայելի մայրաքաղաք հռչակելու ԱՄՆ որոշումը։ Պապը և Էրդողանը նաև ընդգծել են Երուսաղեմի ստատուս-քվոն պաշտպանելու համար փոխադարձ ջանքերի կարևորությունը, որը սուրբ վայր է և իսլամադավան, և՛ քրիստոնեա, և հուդդայական համայնքների համար,- այս մասին հաղորդել են աղբյուրները, որոնց անունները չեն նշվում ԶԼՄ-ներում հանդես գալու սահմանափակումների պատճառով»։

Կա նաև հավելյալ ենթատեքստ։ Վերջերս աֆրիկյան երկրներ կատարած այցի շրջանակում, թուրք նախագահը հայտարարել է, որ Երուսաղեմի խնդրի դիվանագիտական կարգավորման շրջանակներում  պլանավորում է այցելել Վատիկան և Ֆրանսիա։ Այս հարցը նա նաև շրջանառել է Թուրքիա-ԵՄ հարաբերությունների կոնտեքստում։ «Իհարկե, մենք ուզում ենք ԵՄ երկրների հետ լավ հարաբերություններ ունենալ, Երուսաղեմի շուրջ տարվող բանակցությունների ընթացքում ես աջակցություն խնդրեցի, նրանք նույն դիրքորոշումն ունեն»,- ընդգծել է Էրդողանը։

Եկեղեցին  ընդունում  է բոլորին՝ և՛ սրբերին, և՛ մեղսագործներին, իսկ սուրբ հայրապետը հազվադեպ է մերժում լսրանից որևէ մեկին։ Եթե Թուրքիայի նախագահը, իրոք, լրջորեն խնդրում է հանդիպում Ֆրանցիսկոս Պապի հետ, դժվար թե նրան մերժեն։ Բայց խնդիրը նրանում է, որ Էրդողանին արդեն ձեռք մեկնել են։

2014թ․ նոյեմբերին Ֆրանցիսկոսն այցելեց Թուրքիա, որտեղ առանձնազրույց ունեցավ նրա հետ և նշեց, որ Թուրքիայում են գտնվում հնագույն քաղաքակրթության հետքերը, և որ յուրաքանչյուր քրիստոնեայի համար այդ հողը սուրբ է, որովհետև քրիստոնյա սրբերն ապրել և անցել են այդ հողերով։ Եվ ի՞նչ պատասխանեց Թուրքիան։

Նախ Անկարան Վատիկանից հետ կանչեց իր դեսպանին այն բանից հետո, երբ Ֆրանցիսկոս Պապը 2015թ․ ապրիլի 12-ին խոսեց Հայերու Ցեղասպանության մասին։

2016թ․ պետական հեղաշրջման փորձից հետո մուսուլմանական քարոզիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենին հեգնելու մտքով, թուրք քաղաքական գործիչները և լրագրողները որոշել են օգտագործել Վատիկանին։ Ներկայացնելով Գյուլենին որպես չհաջողված հեղաշրջման հրահրող՝ Cumhuriyet թուրքական թերթը հիշեցրել է քարոզիչի և Հովհաննես Պողոս II-ի հանդիպման մասին 1998 թ․հանդիպումը և  ակնարկել է, որ լեհ Պապը կարող էր գաղտնի կարդինալի կոչում տալ քարոզիչին։ Ավելին, հեղաշրջման փորձի հետաքննության հանձնաժողովի որոշ ազդեցիկ անդամներ մտադրություն էին հայտնել Գյուլենի և Վատիկանի միջև գոյություն ունեցած անցյալի շփումների լրացուցիչ ուսումնասիրություն իրականացնել։

Ինչպես հայտարարել  է փոխնախագահ Սելչուկ Օզդակը, ով ներկայցնում է Թուրքիայի իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը, «Նախքան Թուրքիան լքելը Գյուլենը հանդիպել է Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս II-ին Վատիկանում։ Ո՞վ է կազմակերպել նրանց կապը։ Այդ մասին պետք է հարցնել ԱԳ նախարարությանը և Վատիկանին»։

Այժմ Անկարան ներկայանում է Վատիկանի «դաշնակից» Երուսաղեմի կարգավիճակի հարցով։

Եթե այդ իմաստով, կիսելով մտահոգությունը իսրայելա-պաղեստինյան կարգավորման և սրբավայրի կարգավիճակի շուրջ,Վատիկանը հետևողականորեն իրականացնում է իր պատկերացումներն այն մասին՝ որն է լավ և որն է վատ՝ հենվելով փորձված գործընկերների վրա։

Պատմելով Հորդանանի Աբդուլահ II միապետի «Երուսաղեմի ճգնաժամի հարցով» դեկտեմբերի 19-ի Վատիկանի կատարած այցելության մասին՝ Vatican Insider-ն այս ամենի մեջ տենդենց է նկատում, որ իսլամական քաղաքական գործիչները դիմում են Վատիկանին՝ այնտեղ տեսնելով օբյեկտիվ գործընկեր։

Պաղեստինի նախագահ Աբու Մազենը դեռևս դեկտեմբերի 5-ին Դոնալդ Թրամփի հայտնի հայտրարությունից հետո առաջինների շարքում էր, որ զանգահարել է Վատիկան Երուսաղեմի նոր «արտակարգ իրավիճակի» առնչությամբ համերաշխության հասնելու համար, գրում է թերթը, իսկ դեկտեմբերի 7-ին Վատիկան է զանգահարել Էրդողանը՝ արխիվ նետելով Վատիկանի և Թուրքիայի միջև գրեթե մեկ տարի տևած «դիվանագիտական ճգնաժամը» ։

Եթե Անկարան ցանկանում է Երուսաղեմի համար վառել իր մոմը Հռոմի Պապի մոմի կողքին, ընդհանուր առմամբ դա կարելի է ողջունել։ Բայց եթե ցանկանում է հանդիպել Պապին ներքին լսարանի համար և օգտագործել Հռոմի Պապի հետ ունեցած հանդիպումը Եվրոպայի «քրիստոնեական ակումբների» հետ բանակցություններում, դժվար թե հաջողություն ունենա։

Աղբյուրը՝ Regnum.ru լրատվական գործակալություն։

Президент Турции Реджеп Тайип Эрдоган во второй раз в этом месяце набрал номер в Ватикане. Его собеседником на том конце провода стал папа Римский Франциск. Заместитель директора Зала печати Святого престола Палома Гарсиа Овейеро прокомментировала эту информацию скупо. Она лишь подтвердила, что разговор имел место, и добавила, что он «состоялся по инициативе президента Турции».

Правительственное турецкое агентство Anadolu сообщает некоторые подробности. По его данным, «президент Турции и папа Франциск приветствовали резолюцию ООН, рассмотренную на прошлой неделе, которая отвергает решение США признать Иерусалим столицей Израиля. Понтифик и Эрдоган также подчеркнули важность взаимных усилий по защите статус-кво Иерусалима — священного для ислама, христианства и иудаизма места — сказали источники, которые просили не называть их из-за ограничений на выступления в СМИ». Есть и дополнительный фон. Во время недавнего турне по странам Африки турецкий президент заявил, что в рамках дипломатических усилий по урегулированию проблемы Иерусалима он планирует посетить Ватикан и Францию. Этот вопрос он также ввел в контекст отношений между Турцией и Европейским союзом. «Конечно же, мы хотим иметь хорошие отношения со странами ЕС, в ходе переговоров по Иерусалиму я попросил поддержки, они придерживаются такой же позиции», — подчеркнул Эрдоган.

Церковь принимает всех — и праведников, и тем более грешников, а понтифики редко отказывают кому-то в аудиенции. Если турецкий президент действительно серьезен в желании попросить о встрече папу Франциска, вряд ли ему откажут. Однако проблема в том, что Эрдогану уже протягивали руку. В ноябре 2014 года Франциск совершил визит в Турцию, где имел частную беседу с ним. Папа выразил радость по поводу возможности посетить страну, «богатую красотой природы и историей, наполненную следами древних цивилизаций, которая является мостом между двумя континентами и различными культурными проявлениями». И заметил, что эта земля «дорога каждому христианину», ведь здесь проповедовал апостол Павел, здесь состоялись первые семь Вселенских Соборов, здесь в Эфесе, по преданию, некоторое время жила Богородица Мария. И чем ответила Турция?

Сначала Анкара отозвала своего посла при Святом престоле после того, как 12 апреля 2015 года папа Франциск говорил о Геноциде армянского народа. А вслед за попыткой государственного переворота, предпринятого с вечера 15 до утра 16 июля 2016 года, одержимые желанием прищучить мусульманского проповедника Фетхуллаха Гюлена турецкие политики и журналисты решили разыграть карту Ватикана. Указывая на Гюлена как на зачинщика неудавшегося переворота, турецкая газета Cumhuriyet напомнила о встрече проповедника и папы Иоанна Павла II в феврале 1998 года и намекнула, что польский понтифик мог тайно посвятить проповедника в кардиналы. Более того, некоторые влиятельные члены комиссии по расследованию попытки государственного переворота выражали намерение провести дополнительное исследование контактов, бывших в прошлом между Гюленом и Ватиканом. Как заявлял вице-президент комиссии Сельчук Оздаг, представляющий правящую турецкую Партию справедливости и развития, «перед тем как покинуть Турцию Гюлен встретился с папой Иоанном Павлом II в Ватикане. Кто устроил их контакт? Об этом нужно спросить министра иностранных дел и Ватикан».

Сейчас Анкара представляет себя «союзником» Святого престола в деле о статусе Иерусалима. Однако если что и ценит Ватикан, руководствующийся историческими константами, так это последовательность. И в этом смысле, разделяя озабоченность перспективами израильско-палестинским урегулированием и статусом святых мест, Святой престол последовательно реализует свои представления о том, что есть хорошо, а что плохо, опираясь на проверенных партнеров. Рассказывая о визите в Ватикан 19 декабря иорданского монарха Абдуллы II в связи с «иерусалимским кризисом», итальянский католический портал Vatican insiderувидел в этом тенденцию: исламские политики обращаются к папе и Святому престолу, видя в них объективного союзника. Палестинский президент Абу Мазенеще 5 декабря перед известным заявлением президентом США Дональда Трампастал в числе первых, кто позвонил в Ватикан, чтобы добиться солидарности ввиду новой «чрезвычайной ситуации» в Иерусалиме, пишет издание, а 7 декабря трубку телефона «снял также Эрдоган», отправляя в архив «дипломатический кризис, продолжающийся почти год между Турцией и Святым престолом».

Если Анкара хочет в Ватикане поставить за Иерусалим свою свечку рядом со свечой понтифика, в целом это можно приветствовать. Но если желание попасть на аудиенцию связано с намерением ретранслировать протокольные кадры на внутреннюю аудиторию, использовать факт встречи с Франциском в переговорах с «христианским клубом» Европы, то вряд ли президента будет ждать успех. Тем временем, как рассказал посол России при Святом престоле Александр Авдеев в интервью РИА Новости, «если говорить о судьбе и статусе Иерусалима, то легко заметить, что у Ватикана, как государства, у Святого престола, как центра Католической церкви, у Русской православной церкви и у Российской Федерации позиции по данной проблеме весьма близки. Все мы исходим из необходимости сделать переговорный процесс между израильтянами и палестинцами эффективным. Речь идет о решении судьбы палестинского народа, статуировании палестинского государства и урегулировании его отношений с Израилем и, наконец, о статусе Иерусалима… Безусловно, в этом есть нечто большее. Я бы сказал, общее видение мира и его дальнейшей судьбы».

Станислав Стремидловский

Подробности: https://regnum.ru/news/polit/2363995.html