Մարաշի՝ Արևմտյան Հայաստանի հայ համայնքի ինքնապաշտպանության 80-րդ տարելիցին Բուենոս Այրեսի Մարաշի Հայրենակցական Միության նախագահ, դոկտոր Պասկուալ Կառլոս Օհանյանը, հրապարակեց զեկույց, որն ամփոփում է այդ ողբերգական իրադարձությունները։
Մարաշի պատմությունը սկսվում է Հռոմեական կայսրությունից և անցնում է բազմաթիվ նվաճումների միջով։ Սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին, երբ Օսմանյան կայսրությունը կապիտուլացվում էր, անգլո-ֆրանսիական գաղտնի համաձայնագրերը նպատակ ունեին բաժանել նրա տարածքները։ Մարաշը հանձնվեց Ֆրանսիային, սակայն Մարաշում արդեն տեղակայված էին անգլիական զորքերը՝ առաջացնելով դաշնակիցների միջև լարվածություն։
1920-ի փետրվարին, ֆրանսիական զինվորականները՝ բաղկացած հիմնականում հայկական լեգեոնից, քաղաքի վրա վերահսկողություն հաստատելու փոխարեն, գաղտնի կերպով տարհանում սկսեցին՝ անտեսելով հայ բնակչության անվտանգությունը։ Ֆրանսիական զորքերի այս հեռացումը ողբերգական հետևանքներ ունեցավ. թուրքական ուժերը կրկին գրավեցին քաղաքը, ինչի հետևանքով հազարավոր հայ բնակիչներ զոհվեցին։
Այս դավաճանական քայլը հիշվում է որպես պատմության ամենաարտառոց դրվագներից մեկը՝ վկայություն անարդարության և դիվանագիտական շահերի վերադասության մասին՝ մարդկային կյանքերի հանդեպ։